Rynek Starego Miasta w Warszawie

Plac, który odbudowano z gruzów

Rynek Starego Miasta to prostokątny plac o wymiarach 90 na 73 metry, wytyczony na przełomie XIII i XIV wieku przy lokacji Starej Warszawy, równolegle do biegu Wisły. Przez stulecia był centrum handlu, sądów i miejskich uroczystości — tu w 1665 roku ścięto przywódców Związku Braterskiego, a w 1794 roku powieszono przywódców konfederacji targowickiej. Pośrodku stał ratusz, wzmiankowany w 1429 roku i rozebrany w 1817 roku; dziś po nim nie ma śladu na powierzchni placu.

To, co widzisz dziś, jest w większości rekonstrukcją. Kamienice zniszczone w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku — poza fragmentem strony Dekerta — odbudowano w latach 1949–1953, wykorzystując ocalałe detale kamieniarskie. Rynek oddano do użytku 22 lipca 1953 roku i od tej daty Muzeum Warszawy oraz mieszkańcy liczą „urodziny Starówki”, obchodzone co roku w lipcu. Odbudowa nie była wierną kopią stanu sprzed wojny: usunięto dziewiętnastowieczne przybudówki i oficyny, dodano sanitariaty i ceramiczne dachy. Zachowały się za to oryginalne portale w kamienicach nr 21 i 31, gotyckie wnęki w nr 31 i 40 oraz polichromie w nr 20 i 40.

W 1980 roku Stare Miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO — jako przykład odbudowy, która przełamała ówczesne doktryny konserwatorskie. Sam Rynek jako założenie urbanistyczne jest w rejestrze zabytków od 1965 roku. Remont zakończony w 2016 roku przywrócił fasadom kolorystykę z lat 50., czyli z czasu odbudowy, a nie sprzed wojny.

Cztery strony Rynku i ich patroni

Każda pierzeja ma własną nazwę. Nadano je w 1915 roku, upamiętniając postaci z dziejów miasta końca XVIII wieku. Wcześniej strony nazywano po prostu Miejską, Lewą, Prawą i Zamkową. Warto to wiedzieć, bo adresy na Rynku podaje się numerami, a w przewodnikach — nazwami stron:

• strona Dekerta — północna, od Nowego Miasta; kamienice o numerach parzystych 28–42 zajmuje Muzeum Warszawy;
• strona Barssa — wschodnia, od strony Wisły, dawniej zwana Wschodową albo Prawą;
• strona Kołłątaja — zachodnia, z kamienicą Fukierowską pod numerem 27;
• strona Zakrzewskiego — południowa, od Zamku, z kamienicą Pod Bazyliszkiem pod numerem 5.

Z Rynku wychodzi osiem ulic: Celna, Jezuicka, Kamienne Schodki, Krzywe Koło, Nowomiejska, Wąski Dunaj, Zapiecek i Świętojańska. Ta ostatnia prowadzi na plac Zamkowy i do Zamku Królewskiego, Nowomiejska — w stronę Barbakanu i Nowego Miasta, a Kamienne Schodki to stromy zaułek schodzący ku Wiśle, jeden z najbardziej fotografowanych zakątków Starówki.

Syrenka — kopia na placu, oryginał w muzeum

Pośrodku Rynku stoi Syrenka, symbol Warszawy. Model rzeźby wykonał w 1855 roku Konstanty Hegel, a odlew powstał w warszawskiej fabryce Karola Mintera. Posąg zwieńczał wodotrysk związany z pierwszym nowoczesnym wodociągiem miasta, zaprojektowanym przez Henryka Marconiego. Rzeźba była wielokrotnie przenoszona i niszczona; na Rynek wróciła w 2000 roku, a w 2008 roku zdjęto ją z powodu uszkodzeń mechanicznych i licznych aktów wandalizmu.

Na placu stoi dziś kopia wykonana w odlewni Jacka Guzery w Dąbrowie koło Kielc. Odrestaurowany oryginał trafił do zbiorów Muzeum Warszawy — można go zobaczyć kilkadziesiąt metrów dalej, w siedzibie muzeum po stronie Dekerta. To dobry pretekst, żeby z Rynku wejść do środka: Syrenka z placu jest jednym z najczęściej oglądanych eksponatów.

Muzeum Warszawy i piwnice pod Rynkiem

Kamienice strony Dekerta, w tym kamienica Baryczkowska pod numerem 32, kamienica Pod Murzynkiem pod numerem 36 i Klemensowska pod numerem 40, połączono w jeden gmach. Mieści się w nim główna siedziba Muzeum Warszawy z wystawą „Rzeczy warszawskie”. W 2026 roku wystawa stała jest czynna we wtorki, środy i piątki w godzinach 9:00–17:00, w czwartki 9:00–19:00, a w soboty i niedziele 11:00–18:00; w poniedziałki muzeum jest zamknięte. Bilet normalny kosztuje 25 zł, ulgowy 18 zł, a w czwartki wystawa stała jest bezpłatna. Na poziomach 5 i 6 jest punkt widokowy z widokiem na dachy Starówki.

Pod kamienicami strony Dekerta i pod kamienicą Burbachowską udostępniono piwnice w ramach Szlaku Kulturalnych Piwnic Starego Miasta. To dobry cel na mroźny albo deszczowy dzień, kiedy spacer po samym placu szybko się kończy.

Rynek zimą — co faktycznie bywa, a czego nie ma

Zimowa Starówka ma sporo do zaoferowania, ale warto wiedzieć, co dzieje się na samym Rynku, a co obok. Wszystkie te wydarzenia są sezonowe — terminy co roku ogłasza miasto, a w chwili pisania tego tekstu edycja 2026/2027 nie była jeszcze w pełni zapowiedziana.

Lodowisko. W ostatnich sezonach na środku Rynku stawiano okrągłe lodowisko prowadzone przez Aktywną Warszawę. W sezonie 2025/2026 wstęp był bezpłatny, tafla działała codziennie w godzinach 10:00–21:00 z przerwami na czyszczenie lodu o 12:00, 15:00 i 18:00, a na lodzie mogło jednocześnie przebywać do 200 osób. Płatna była wypożyczalnia: łyżwy kosztowały 15 zł za pierwszą godzinę, kask 6 zł. W pierwszy dzień świąt lodowisko było zamknięte.

Iluminacje i choinka. Główna miejska choinka nie stoi na Rynku, tylko na placu Zamkowym, kilkadziesiąt metrów dalej. W sezonie 2025/2026 iluminację włączono 3 grudnia 2025 roku, a dekoracje świetlne obejmowały Trakt Królewski i wąskie uliczki Starego i Nowego Miasta, m.in. Piwną, Świętojańską i Barbakan. Choinka na placu Zamkowym miała w tamtym sezonie 27 metrów i była multimedialna, a motywem przewodnim dekoracji były lata 50. i 60. XX wieku. Miasto podaje, że ozdoby wykonano z diod eko-LED zużywających około dziesięciu razy mniej prądu niż tradycyjne oświetlenie. Na Trakcie Królewskim iluminacja świeciła do połowy lutego 2026 roku. Zarząd Dróg Miejskich zapowiedział na sezon 2026/2027 zupełnie nowe ozdoby, które mają zostać w stolicy do 2029 roku.

Jarmark. Świąteczny jarmark w ostatnich latach odbywał się nie na samym Rynku, lecz na placu Zamkowym i w rejonie Barbakanu — w sezonie 2025/2026 od 21 listopada do 6 stycznia, z bezpłatnym wstępem. Zimą Rynek bywa wyraźnie spokojniejszy niż latem: znikają ogródki części restauracji, a po zmroku ruch skupia się wokół lodowiska.

Historia zapisana w kamienicach

Rynek wielokrotnie zmieniał oblicze, zanim zniszczyła go wojna. W 1607 roku pożar strawił 22 kamienice przy placu. W XVI wieku przy Rynku działała miejska studnia, a przy stronie Dekerta stały pręgierz i kuna — narzędzia publicznego wymierzania kar, przypominające, że plac był też miejscem sądów. Rynek stał się także sceną literacką: to główne miejsce akcji opowiadania Bolesława Prusa „Widziadła”.

Najbardziej znane adresy warto znaleźć samodzielnie. Pod numerem 27 po stronie Kołłątaja stoi kamienica Fukierowska, związana z rodziną Fukierów. Pod numerem 5 po stronie Zakrzewskiego jest kamienica Pod Bazyliszkiem, nazywana też Jeleniowską, z którą wiąże się warszawska legenda o bazyliszku. Po stronie Dekerta numer 32 to kamienica Baryczkowska, a numer 36 — Pod Murzynkiem. Szukając ich, warto patrzeć na portale i szyldy nad wejściami — to one, a nie numery, najłatwiej pozwalają rozpoznać poszczególne domy.

Rocznica oddania Rynku do użytku jest obchodzona co roku jako urodziny Starówki. W 2026 roku Muzeum Warszawy i Grupa Starówka świętowały 73. rocznicę odbudowy 17 i 18 lipca, ze sceną najpierw na Rynku Starego Miasta, a następnego dnia na Rynku Nowego Miasta.

Ograniczenia i to, o czym warto pamiętać

Rynek jest otwartą przestrzenią miejską — można tu wejść o każdej porze, ale ruch kołowy jest ograniczony, a w sezonie letnim plac wypełniają ogródki restauracyjne i grupy wycieczkowe. Nawierzchnia to nierówny bruk, uciążliwy dla wózków i na obcasach, a zimą bywa śliski. Ceny w lokalach przy Rynku są wyraźnie wyższe niż kilka ulic dalej. W letnie weekendy odcinek Traktu Królewskiego od placu Zamkowego do ulicy Świętokrzyskiej bywa zamieniany w deptak, a autobusy jeżdżą wtedy objazdem — warto to uwzględnić, planując dojazd w sezonie. W bezpośrednim sąsiedztwie leży Zamek Królewski, opisany na naszym portalu osobno — od Rynku dzieli go kilka minut spaceru ulicą Świętojańską.

Lokalizacja i punkt startowy

Rynek leży w samym środku Starego Miasta, w dzielnicy Śródmieście, kilkadziesiąt metrów na północ od placu Zamkowego. Najwygodniejszym punktem startowym jest plac Zamkowy z kolumną Zygmunta — stamtąd na Rynek prowadzi ulica Świętojańska, a dojście zajmuje kilka minut.

Samochodem

Na samo Stare Miasto nie warto wjeżdżać samochodem: ruch w obrębie Starówki jest ograniczony, a ulice są wąskie i brukowane. Centrum Warszawy obejmuje Strefa Płatnego Parkowania Niestrzeżonego, więc parkowanie przy ulicy w dni robocze jest płatne. Wygodniej zostawić auto dalej od Starówki i dojechać komunikacją miejską.

Parking

Na Rynku i w jego bezpośrednim sąsiedztwie nie ma ogólnodostępnego parkingu. Parkowanie w okolicy odbywa się w płatnej strefie albo na parkingach komercyjnych w Śródmieściu. Kierowcy z dalszych stron mogą skorzystać z miejskich parkingów Parkuj i Jedź przy stacjach metra i dojechać do stacji Ratusz Arsenał.

Komunikacja publiczna

Najbliższa stacja metra to Ratusz Arsenał na linii M1, skąd idzie się na Stare Miasto przez Podwale albo plac Zamkowy. Tramwaje jadące Trasą W-Z zatrzymują się na przystanku Stare Miasto w tunelu pod placem Zamkowym. Krakowskim Przedmieściem kursują m.in. autobusy linii 116 i 180, które w letnie weekendy, gdy trakt zamieniany jest w deptak, jeżdżą objazdem.

Dojście piesze

Z placu Zamkowego idzie się ulicą Świętojańską obok archikatedry, a od Barbakanu — ulicą Nowomiejską. Nawierzchnia to nierówny bruk, zimą bywa śliski.