kazimierz dolny rynek kamienice przybyłów stare miasto manieryzm muzeum nadwiślańskie

Co wyróżnia to miejsce

Kamienice Przybyłów z 1615 roku i płaskorzeźby patronów
Drewniana studnia z zadaszeniem z 1913 roku
Lokacja na prawie magdeburskim 28 lutego 1406 roku
Dawny ratusz nr 23 z podcieniowym portykiem
Powojenna odbudowa według Karola Sicińskiego
Muzea Nadwiślańskie, zamek z basztą i punkt widokowy
Częściowo płatny Wewnątrz i na zewnątrz

Dla kogo

🧓Seniorzy 🏛️Miłośnicy historii 🎭Miłośnicy sztuki i kultury 🏰Miłośnicy architektury 💑Pary 👥Grupy znajomych

Opis

Rynek, który nie jest kwadratem

Rynek w Kazimierzu Dolnym ma kształt nieregularnego czworoboku. Analizy historyczne wskazują, że dłuższe boki mierzyły około 75 metrów, a krótsze mniej więcej 40 i 55 metrów. Dolna część placu odpowiada pierwotnemu rynkowi lokacyjnemu. To ważna różnica wobec Zamościa czy Krakowa: tutaj plac nie został wyrysowany od zera przez architekta, tylko ukształtował się na przełomie XIV i XV wieku, a układ dopasowano do stoków wąwozów schodzących ku Wiśle.

28 lutego 1406 roku Władysław II Jagiełło przeniósł miasto z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Wraz z tym Kazimierz dostał własne wójtostwo, rozmierzone ulice i działki budowlane oraz prawo do targów sobotnich; targi środowe dołożono w 1408 lub 1420 roku. Północna część rynku przez długi czas pozostawała niezabudowana, co do dziś widać w luźniejszym charakterze tej pierzei.

Kamienice Przybyłów: 1615 rok, dwa nazwiska, dwa portale

Najcenniejsze budynki placu to kamienice Przybyłów pod numerami 12 i 13, wzniesione albo gruntownie przebudowane w 1615 roku przez braci Mikołaja i Krzysztofa Przybyłów. Nazywane są „pod św. Mikołajem” i „pod św. Krzysztofem” — od patronów obu braci, których wielkoformatowe płaskorzeźby zajmują fasady. To jeden z ważniejszych zachowanych przykładów manieryzmu w Polsce.

Obie kamienice pełniły w różnych okresach funkcje publiczne. Kamienica „pod św. Mikołajem” była siedzibą władz miejskich, a „pod św. Krzysztofem” została trzecim z kolei ratuszem po wyroku sądowym z 1765 roku; miała też drewnianą oficynę. Z XVII wieku to praktycznie jedyne budynki przy rynku, które zachowały się w względnie niezmienionej postaci — reszta pierzei to efekt kolejnych odbudów.

Studnia, ratusz i pies

Na środku placu stoi drewniana studnia z XIX wieku, uznawana za symbol miasta. Jej zakopiańskie w charakterze zadaszenie wzniósł w 1913 roku Jan Koszczyc-Witkiewicz. Druga studnia znajduje się przy narożniku z ulicą Lubelską.

Dawny ratusz pod numerem 23 to budynek kamienny z podcieniowym portykiem, później zaadaptowany na aptekę. W pierzei zachodniej stoi barokowa kamienica Gdańska (nr 18 i 18a) z 1795 roku, odbudowana po II wojnie światowej.

Kilka drobiazgów, które łatwo przeoczyć:

  • W latach pięćdziesiątych XX wieku plac nosił nazwę plac Stalingradzki.
  • Rynek uwieczniali malarze — Zygmunt Vogel w 1794 roku i Stanisław Masłowski w 1899 roku, a ich prace są dziś źródłem wiedzy o wyglądzie zabudowy sprzed pożarów.
  • Na placu stoi rzeźba psa „Werniks” z 2000 roku, dłuta Bogdana Markowskiego.
  • Charakterystycznym elementem fasad są renesansowe attyki — dekoracyjne ścianki maskujące dachy.

Miasto, które płonęło co najmniej pięć razy

Kazimierz Dolny w obecnym kształcie jest w dużej mierze rekonstrukcją i warto to wiedzieć, zanim uzna się każdą ścianę za oryginał. Chronologia zniszczeń rynku wygląda tak: 1560 — wielki pożar niszczy drewnianą zabudowę; 1585 — kolejny pożar; 1656-1657 — zniszczenia i podpalenia szwedzkie podczas potopu; 1866 — spłonęła cała pierzeja północno-zachodnia; 1915 — wycofujące się wojska rosyjskie palą zabudowę; 1939-1945 — wyburzenia i ostrzał artyleryjski.

Po 1945 roku odbudową kierował architekt Karol Siciński, i to jego decyzje zdefiniowały dzisiejszy obraz miasteczka. Siciński nie odtwarzał stanu sprzed wojny jeden do jednego, tylko projektował spójną, stylizowaną całość. Efekt jest przekonujący, ale historycznie nierówny — to raczej wizja Kazimierza niż jego wierna kopia.

Co zwiedzić wokół rynku i ile to kosztuje

Sam plac jest bezpłatny i dostępny bez ograniczeń godzinowych. Płatne są obiekty wokół, prowadzone głównie przez Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym. Ceny na 2025 rok:

  • Muzeum Sztuki Złotniczej — 18 zł normalny, 13 zł ulgowy, rodzinny 50 zł.
  • Kamienica Celejowska — 17 zł i 12 zł, rodzinny 46 zł. Budynek został odrestaurowany w okresie międzywojennym przez konserwatora Jerzego Siennickiego.
  • Muzeum Przyrodnicze — 18 zł i 13 zł.
  • Dom Kuncewiczów — 15 zł i 10 zł.
  • Galeria Wystaw Czasowych — 10 zł i 5 zł.
  • Dział Historii i Kultury Regionu — 5 zł i 1 zł.

Poza muzeami są dwa obiekty prowadzone osobno. Zamek z basztą kosztuje 7 zł łącznie; czynny od maja do września codziennie 10:15-18:00, w kwietniu i październiku 9:15-17:00, a od listopada do marca 10:00-16:00. Dzieci do 7 lat, osoby z niepełnosprawnościami i mieszkańcy gminy wchodzą bezpłatnie. Góra Trzech Krzyży to 6,00 zł od osoby, a dla grup powyżej 20 osób 4,00 zł; punkt jest czynny codziennie 8:00-21:00.

Godziny muzeów różnią się sezonowo: zimą, od 1 października do 31 marca, oddziały czynne są codziennie oprócz wtorku w godzinach 9:00-16:00, a latem, od 1 kwietnia do 30 września, 10:00-17:00.

Parking, tłum i weekendowa arytmetyka

Tu zaczyna się część, która potrafi zaskoczyć. Parkowanie w Kazimierzu Dolnym jest drogie i rozliczane dobowo, nie godzinowo. Na parkingu przy al. Kazimierza Wielkiego (przy siostrach Betankach), czynnym codziennie 9:00-21:00, doba dla samochodu osobowego lub motocykla kosztuje 20,00 zł, a w dni wolne, niedziele oraz 1-3 maja w godzinach 8:00-15:00 stawka rośnie do 25,00 zł. Bus płaci 35 zł, autokar 50 zł, a w dni wolne 70 zł. Na drugim parkingu przy tej samej alei, ze szlabanami, pierwsza godzina to 10,00 zł, doba 30,00 zł, a brak ważnego biletu oznacza opłatę 100,00 zł. Na obu obowiązuje zakaz parkowania kamperów. Cennik obowiązuje od 30 kwietnia 2024 roku.

Przez „dobę” regulamin rozumie 24 godziny liczone od 8.00 w dniu uiszczenia opłaty, co ma praktyczne znaczenie dla nocujących: bilet kupiony po południu obejmuje także ranek następnego dnia.

W sezonie, w słoneczne soboty i niedziele, miejsca na parkingach kończą się w godzinach przedpołudniowych, a wjazd do centrum zamienia się w kolejkę. Przyjazd przed dziewiątą albo po piętnastej to różnica między dwudziestoma minutami stania a kwadransem spaceru. Rynek jest wtedy również pełen straganów i punktów gastronomicznych, więc zdjęcie pustego placu z kamienicami Przybyłów w tle wychodzi w praktyce tylko wcześnie rano.

Ograniczenia, o których nie mówi folder

Kazimierz Dolny nie ma stacji kolejowej. Najbliższa to Puławy Miasto, oddalona o kilkanaście kilometrów, skąd trzeba przesiąść się w autobus. Osoby bez samochodu muszą to uwzględnić przy planowaniu powrotu, zwłaszcza wieczorem.

Miasteczko jest małe i zbudowane na skarpach. Uliczki wokół rynku wznoszą się dość stromo — dojście do zamku i baszty, a tym bardziej na Górę Trzech Krzyży, wymaga wejścia po schodach i po nierównej nawierzchni. Osoba z ograniczoną mobilnością bez trudu obejrzy rynek, ale punkty widokowe będą dla niej niedostępne.

Poza sezonem, od października do marca, oddziały Muzeum Nadwiślańskiego są zamknięte we wtorki i kończą pracę o 16:00, a zamek działa tylko do godziny szesnastej. Zimowy Kazimierz jest cichy i tani, ale program zwiedzania kurczy się wtedy do rynku, jednego lub dwóch muzeów i spaceru nad Wisłą.

Wisła, prom i to, co poza rynkiem

Rynek jest punktem wyjścia, nie całością. W kilkanaście minut dochodzi się stąd nad Wisłę, skąd kursuje prom do Janowca; przeprawa trwa około 5-10 minut i pozwala połączyć zwiedzanie Kazimierza z zamkiem w Janowcu po drugiej stronie rzeki. W okolicy znajdują się też lessowe wąwozy, z Korzeniowym Dołem na czele, dostępne pieszo z centrum.

Za zabytki i informację turystyczną odpowiadają Urząd Miasta Kazimierz Dolny oraz Muzeum Nadwiślańskie, a parkingami i Górą Trzech Krzyży zarządza Miejski Zakład Komunalny w Kazimierzu Dolnym. To do tych instytucji warto kierować pytania o aktualne stawki, bo cenniki bywają korygowane przed każdym sezonem.

Przydatne wskazówki

Parking rozliczany jest dobowo, nie godzinowo — 20 zł zapłacisz zarówno za dwie godziny, jak i za cały dzień.
Doba parkingowa liczona jest od 8.00 w dniu opłaty, więc bilet kupiony po południu obejmuje też ranek następnego dnia.
W słoneczne weekendy miejsca parkingowe kończą się przed południem. Przyjazd przed dziewiątą oszczędza kilkanaście minut w kolejce do wjazdu.
Zdjęcie pustego rynku z kamienicami Przybyłów wychodzi realnie tylko wczesnym rankiem — później plac zajmują stragany i gastronomia.
Kamperów nie wolno parkować na żadnym z dwóch parkingów przy al. Kazimierza Wielkiego.
Poza sezonem oddziały Muzeum Nadwiślańskiego są zamknięte we wtorki i pracują do 16:00 — sprawdź dzień tygodnia przed wyjazdem.
Zamek i baszta sprzedawane są na jeden bilet za 7 zł; dzieci do 7 lat i osoby z niepełnosprawnościami wchodzą bezpłatnie.
Do Góry Trzech Krzyży i pod zamek podchodzi się po schodach i nierównym gruncie — z wózkiem realny jest tylko sam rynek.
Miasto nie ma stacji kolejowej. Bez samochodu dojeżdża się autobusem z Puław Miasto, ok. 38 minut, i tam też trzeba wracać.
Prom do Janowca kursuje z brzegu Wisły kilkanaście minut spacerem od rynku, a przeprawa trwa 5-10 minut.
Zwróć uwagę na attyki nad fasadami — to najczytelniejszy element renesansowego rodowodu zabudowy placu.

Lokalizacja

Adres: Rynek

Wyznacz trasę

Dojazd

Lokalizacja i punkt startowy

Kazimierz Dolny leży nad Wisłą w województwie lubelskim, około 16 km od Puław i mniej więcej 50 km na zachód od Lublina. Punktem startowym zwiedzania jest Rynek — z niego rozchodzą się ulice Senatorska, Lubelska i Nadrzeczna, a także dojścia do zamku, baszty i Góry Trzech Krzyży.

Samochodem

Do Kazimierza prowadzi droga wojewódzka nr 824; z Puław jedzie się nią przez Bochotnicę, pokonując około 16 km. Od strony Warszawy dojeżdża się drogą ekspresową S17 lub S12 do Puław, a dalej DW824. Ulice w centrum są wąskie i częściowo objęte ograniczeniami ruchu, więc samochód zostawia się na parkingach przy al. Kazimierza Wielkiego.

Parking

Parkingi rozliczane są dobowo, nie godzinowo. Na parkingu przy al. Kazimierza Wielkiego (przy siostrach Betankach), czynnym 9:00-21:00, doba dla samochodu osobowego lub motocykla kosztuje 20,00 zł, a w niedziele, dni wolne i 1-3 maja w godzinach 8:00-15:00 — 25,00 zł. Bus 35 zł, autokar 50 zł, a w dni wolne 70 zł. Sąsiedni parking ze szlabanami działa całą dobę: pierwsza godzina 10,00 zł, doba 30,00 zł, brak ważnego biletu 100,00 zł. Na obu obowiązuje zakaz parkowania kamperów. Cennik obowiązuje od 30 kwietnia 2024 roku. Doba liczona jest od 8.00 w dniu opłaty. W słoneczne weekendy miejsca kończą się przed południem.

Komunikacja publiczna

Kazimierz Dolny nie ma stacji kolejowej. Najbliższa to Puławy Miasto, skąd kursują autobusy do Kazimierza — bezpośrednie połączenie z przystanku przy dworcu (ul. Wojska Polskiego) do przystanku Zajazd Piastowski zajmuje około 38 minut. Do Puław docierają pociągi z Warszawy i Lublina. Poza sezonem i w weekendy kursy są rzadsze, więc godzinę powrotu warto sprawdzić przed wyjściem na zwiedzanie.

Dojście piesze

Z parkingów przy al. Kazimierza Wielkiego do Rynku jest około 400 metrów, czyli 5-7 minut spaceru po płaskim. Dalsze punkty wymagają podejścia: do zamku i baszty dochodzi się w górę uliczkami i schodami, a wejście na Górę Trzech Krzyży to podejście po nierównej nawierzchni. Nad Wisłę, do przeprawy promowej do Janowca, idzie się z Rynku kilkanaście minut.

Często zadawane pytania

Czy wejście na rynek w Kazimierzu Dolnym jest płatne?
Nie. Rynek i uliczki Starego Miasta to zwykła przestrzeń publiczna, dostępna bezpłatnie i bez ograniczeń godzinowych. Opłaty dotyczą wyłącznie obiektów wokół. Muzeum Nadwiślańskie prowadzi kilka oddziałów z osobnymi biletami: Muzeum Sztuki Złotniczej 18 zł normalny i 13 zł ulgowy, Kamienica Celejowska 17 i 12 zł, Muzeum Przyrodnicze 18 i 13 zł, Dom Kuncewiczów 15 i 10 zł, Galeria Wystaw Czasowych 10 i 5 zł, Dział Historii i Kultury Regionu 5 i 1 zł (ceny 2025). Osobno płaci się 7 zł za zamek z basztą i 6 zł za wejście na Górę Trzech Krzyży. Największym pojedynczym kosztem wizyty bywa jednak parking, który kosztuje 20-30 zł za dobę.
Ile kosztuje parking w Kazimierzu Dolnym?
Parkingi rozliczane są dobowo. Na parkingu przy al. Kazimierza Wielkiego, przy siostrach Betankach, czynnym codziennie 9:00-21:00, doba dla samochodu osobowego lub motocykla kosztuje 20,00 zł, a w niedziele, dni wolne oraz 1-3 maja w godzinach 8:00-15:00 stawka rośnie do 25,00 zł. Bus płaci 35 zł, autokar 50 zł, a w dni wolne 70 zł. Sąsiedni parking ze szlabanami działa całą dobę: pierwsza godzina 10,00 zł, doba 30,00 zł, a brak ważnego biletu 100,00 zł. Na obu parkingach obowiązuje zakaz postoju kamperów. Cennik obowiązuje od 30 kwietnia 2024 roku, a doba liczona jest od 8.00 w dniu wniesienia opłaty.
Czym są kamienice Przybyłów i dlaczego są najważniejsze przy rynku?
To dwie sąsiadujące kamienice pod numerami 12 i 13, wzniesione lub gruntownie przebudowane w 1615 roku przez braci Mikołaja i Krzysztofa Przybyłów. Nazywa się je „pod św. Mikołajem” i „pod św. Krzysztofem”, od patronów obu fundatorów, których monumentalne płaskorzeźby zajmują fasady. Uchodzą za jeden z ważniejszych zachowanych przykładów manieryzmu w Polsce. Ich znaczenie polega też na tym, że z XVII wieku to praktycznie jedyne budynki przy placu zachowane w względnie niezmienionej postaci — reszta pierzei to efekt kolejnych odbudów po pożarach. Obie pełniły funkcje publiczne: „pod św. Mikołajem” była siedzibą władz miejskich, a „pod św. Krzysztofem” trzecim ratuszem po wyroku sądowym z 1765 roku.
Kiedy powstał rynek i jakie ma wymiary?
Rynek ukształtował się na przełomie XIV i XV wieku, a przełomową datą jest 28 lutego 1406 roku, gdy Władysław II Jagiełło przeniósł miasto z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Wtedy rozmierzono plac, ulice i działki budowlane oraz przyznano prawo do targów sobotnich; targi środowe dołożono w 1408 lub 1420 roku. Plac ma kształt nieregularnego czworoboku — dłuższe boki mierzyły około 75 metrów, krótsze mniej więcej 40 i 55 metrów, a dolna część odpowiada pierwotnemu rynkowi lokacyjnemu. Północna część placu przez długi czas pozostawała niezabudowana i do dziś ma luźniejszy charakter niż pozostałe pierzeje.
Ile z dzisiejszej zabudowy rynku jest oryginalne?
Mniej, niż sugeruje wygląd. Rynek i jego otoczenie płonęły co najmniej pięciokrotnie: w 1560 roku wielki pożar zniszczył drewnianą zabudowę, kolejny wybuchł w 1585, w latach 1656-1657 miasto ucierpiało od Szwedów podczas potopu, w 1866 spłonęła cała pierzeja północno-zachodnia, a w 1915 zabudowę spaliły wycofujące się wojska rosyjskie. II wojna światowa przyniosła wyburzenia i uszkodzenia od ostrzału artyleryjskiego. Po 1945 roku odbudową kierował architekt Karol Siciński, który nie odtwarzał stanu przedwojennego wiernie, lecz zaprojektował spójną, stylizowaną całość. Dzisiejszy Kazimierz jest więc w dużej mierze rekonstrukcją, a nie zachowanym zespołem historycznym — z wyjątkiem kamienic Przybyłów i kilku pojedynczych budynków.
Jak dojechać do Kazimierza Dolnego bez samochodu?
Kazimierz Dolny nie ma stacji kolejowej. Najbliższa to Puławy Miasto, skąd do Kazimierza kursują autobusy — bezpośrednie połączenie z przystanku przy dworcu, przy ul. Wojska Polskiego, do przystanku Zajazd Piastowski zajmuje około 38 minut. Do samych Puław docierają pociągi z Warszawy i Lublina. Odległość drogowa z Puław to około 16 km drogą wojewódzką nr 824 przez Bochotnicę. Poza sezonem i w weekendy kursy autobusowe są rzadsze, więc godzinę powrotu warto sprawdzić przed wyruszeniem na zwiedzanie, zwłaszcza jeśli plan obejmuje wieczorny spacer nad Wisłę. Z Kazimierza kursuje też prom do Janowca po drugiej stronie rzeki, a przeprawa trwa 5-10 minut.
Ile kosztuje wejście na Górę Trzech Krzyży i w jakich godzinach jest czynna?
Wejście na teren Góry Trzech Krzyży kosztuje 6,00 zł brutto od osoby, a dla grup zorganizowanych powyżej 20 osób 4,00 zł od osoby. Punkt jest czynny codziennie w godzinach 8:00-21:00. Cennik obowiązuje od 30 kwietnia 2024 roku i zarządza nim, podobnie jak parkingami, Miejski Zakład Komunalny w Kazimierzu Dolnym. Trzeba się liczyć z podejściem po nierównej nawierzchni i schodach, więc dla osób z ograniczoną mobilnością oraz z wózkiem dziecięcym miejsce jest praktycznie niedostępne. To osobna opłata, niezwiązana z biletami Muzeum Nadwiślańskiego ani z 7-złotowym biletem na zamek i basztę, które również sprzedawane są oddzielnie.
Kiedy najlepiej przyjechać, żeby uniknąć tłumu?
Kazimierz Dolny jest jednym z najintensywniej odwiedzanych miasteczek Lubelszczyzny i w słoneczne weekendy od maja do września parkingi zapełniają się przed południem, a wjazd do centrum zamienia się w kolejkę. Najspokojniej jest w dni robocze poza wakacjami oraz wcześnie rano — przed dziewiątą rynek bywa niemal pusty, co ma znaczenie także dla zdjęć, bo później plac zajmują stragany i ogródki gastronomiczne. Kwiecień, maj i wrzesień dają dobry kompromis między pogodą a natężeniem ruchu. Zimą, od października do marca, oddziały Muzeum Nadwiślańskiego są zamknięte we wtorki i pracują do 16:00, zamek również do szesnastej, więc program zwiedzania wyraźnie się kurczy.

Atrakcje w pobliżu

Zamek Lubelski
44,1 km

Zamek Lubelski

Zamek nad Starym Miastem w Lublinie łączy trzy zupełnie różne warstwy historii. Najstarsza to romański donżon z przełomu XIII i XIV wieku i gotycka kaplica Trójcy Świętej, pokryta w 1418 roku freskami w stylu rusko-bizantyjskim. Druga to sala, w której sejm 1569 roku zawarł unię polsko-litewską. Trzecia to neogotycki gmach z lat 20. XIX wieku, przez ponad sto lat służący jako więzienie carskie, niemieckie i stalinowskie. Dziś mieści się tu Muzeum Narodowe w Lublinie.

Lublin