Krzywy Las Nowe Czarnowo Gryfino pomnik przyrody krzywe sosny Nadleśnictwo Gryfino

Krzywy Las w Nowym Czarnowie

Co wyróżnia to miejsce

Ok. 100 sosen wygiętych w łuk tuż nad ziemią
Wszystkie krzywizny zwrócone na północ
Las posadzony ok. 1934 r., w 1971 r. – 400 drzew
Osiem hipotez powstania, żadnego dokumentu
Powierzchniowy pomnik przyrody, wstęp wolny
10 minut pieszo od stacji Dolna Odra
Wstęp bezpłatny Na świeżym powietrzu

Dla kogo

Opis

Około 100 sosen na pół hektara – co widać w Nowym Czarnowie

Krzywy Las to niewielki płat lasu sosnowego w Nowym Czarnowie, około 4 km na południe od Gryfina i mniej więcej 40 km od centrum Szczecina. Według Gminy Gryfino rośnie tu ponad 100 sosen zwyczajnych o pniach wygiętych tuż nad ziemią, na obszarze około 0,5 ha. Pień każdego drzewa wychodzi z gruntu, po kilkudziesięciu centymetrach skręca niemal poziomo, tworzy łuk i dopiero potem pnie się prosto w górę. Wszystkie łuki są zwrócone w tę samą stronę – na północ.

Miejsce leży tuż obok osiedla w Nowym Czarnowie i Elektrowni Dolna Odra, której wysokie kominy gmina sama poleca jako punkt orientacyjny. To nie jest puszcza ani rezerwat z wielokilometrowymi szlakami: krzywe sosny zajmują kilka rzędów otoczonych zwykłym lasem z prostymi drzewami. Mieszkańcy nazywają to miejsce także „Bajkowym Lasem”. Administracyjnie teren należy do Nadleśnictwa Gryfino, Leśnictwa Pniewo.

Kto przyjeżdża po raz pierwszy, zwykle zaskakuje go skala – zdjęcia w sieci sugerują rozległy las, a w rzeczywistości cały zespół da się obejść w kwadrans. Zaskakuje też liczba martwych drzew i leżących kłód. To nie zaniedbanie: według spacerownika wydanego przez gminę martwe drewno zostawia się celowo, jako siedlisko grzybów, owadów i mikroorganizmów.

400 drzew w 22 rzędach – pomiary prof. Ćwiklińskiego z 1971 roku

Powstanie Krzywego Lasu datuje się na około 1934 roku, gdy teren należał jeszcze do Niemiec. Dokumentów z czasu sadzenia nie ma. Jedyne opracowanie dendrologiczne, na które powołuje się gmina, przygotował w 1971 roku prof. Eugeniusz Ćwikliński. Opisał on las zajmujący wówczas 1600 m², w którym rosło 400 zdeformowanych sosen ustawionych w 22 równych rzędach, oddalonych od siebie o 120 cm.

Ta regularność jest najmocniejszym argumentem za tym, że las nie powstał przypadkiem. Spacerownik gminy zwraca uwagę na jeszcze jeden ślad: u podstawy każdego pnia, w miejscu zgięcia, widać pionowe, zgrubiałe bruzdy. Według opisu gminy drzewka nacinano od strony południowej na wysokości 30–50 cm nad ziemią i przyginano na północ. Bruzdy można odszukać samemu – to jedno z zadań, które spacerownik proponuje zwiedzającym.

Od lat 70. drzew ubyło. Dziś źródła podają różne liczby: gmina i strona projektu mówią o około 100 sosnach na 0,5 ha, polska Wikipedia o ponad 50, a część portali wciąż powtarza historyczne 400. Różnice wynikają z obumierania drzew i z tego, że nie każdy liczy sosny wygięte tylko częściowo.

Osiem hipotez i żadnego dokumentu – skąd wzięły się krzywizny

Nadleśnictwo Gryfino przyznaje, że nie dysponuje dokumentami wyjaśniającymi kształt pni. Spacerownik gminy zbiera osiem hipotez – od rzemieślniczych po zupełnie fantastyczne – i zostawia ocenę czytelnikowi:

  • Czołgi – wśród mieszkańców krąży przekonanie, że młode drzewka uszkodziły pojazdy zgrupowane tu wiosną 1945 roku.
  • Wozy do siana – wygięte pnie miały ułatwiać budowę wozów o beczkowatym kształcie, używanych na łąkach Międzyodrza.
  • Płozy sań – krzywulce mogły trafiać do lokalnej pracowni rzemieślniczej, choć żadnych wzmianek o niej nie znaleziono.
  • Atrakcja dla kuracjuszy – las mógł być zaprojektowaną ozdobą dla gości pobliskiego sanatorium.
  • Plantacja choinek – po ścięciu drzewka na święta zostawał boczny pęd, który wyrastał w łuk; przeciw tej wersji przemawia precyzja cięć w rzędach.
  • UFO oraz pole elektromagnetyczne i żyły wodne – hipotezy, które gmina przytacza jako ciekawostki.
  • Szkodniki i choroby – trudno jednak wyjaśnić nimi identyczne wygięcie setek drzew.

Najczęściej powtarzana wersja mówi o celowym formowaniu drzew na krzywulce – elementy do mebli, łodzi, sań czy wozów. Gmina określa ją jako „wielce prawdopodobną”, ale bez dokumentów pozostaje ona hipotezą. Polska Wikipedia przytacza jeszcze teorię choinkową w wersji prof. Kremera, według której młode, 6–10-letnie drzewka ścinano na choinki, a ostatnia dolna gałąź wyrastała w nowy pień.

Za wersją rzemieślniczą przemawia praktyka dawnych cieśli i stelmachów: element z naturalnie wygiętego pnia zachowuje ciągłość włókien, więc – jak przypominało RMF przy okazji badań z 2026 roku – jest znacznie odporniejszy na naprężenia niż deska wycięta w łuk z prostego drewna. Brakuje jednak dokumentów potwierdzających istnienie takiego warsztatu – spacerownik gminy przyznaje, że wzmianek o nim próżno szukać w dostępnych źródłach. Otwarte pozostaje też pytanie, dlaczego sosen nigdy nie ścięto.

Pomnik przyrody pod opieką Nadleśnictwa Gryfino

Krzywy Las ma status powierzchniowego pomnika przyrody. Zarządcą terenu jest Nadleśnictwo Gryfino (ul. 1 Maja 4 w Gryfinie), a promocją miejsca zajmuje się Gmina Gryfino, która prowadzi stronę projektu i wydała ilustrowany spacerownik. W pomniku przyrody nie wolno niszczyć drzew, a gmina w swoim przewodniku formułuje jedną prostą zasadę: dotykaj drzew, krzywizn i nacięć, ale nie wchodź na drzewa.

Drzewostan się starzeje. Na początku 2021 roku leśnicy wycięli dwie obumierające sosny, uznając, że mogą zagrażać odwiedzającym. Podstawą był art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, który dopuszcza usunięcie drzewa z pomnika przyrody, gdy stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa. Wycinka wywołała poruszenie wśród przyrodników, a nadleśnictwo zapowiedziało, że będzie stale monitorować żywotność sosen. Andrzej Szelążek, dyrektor RDLP w Szczecinie, mówił wtedy wprost, że obecny Krzywy Las może w przyszłości zniknąć, a na pewno będzie się zmniejszał.

Krzywy Las 2.0 – nasadzenia z 2021 roku i badania ZUT z 2026 roku

W 2020 roku Gmina Gryfino, Nadleśnictwo Gryfino i Grupa PGE podpisały porozumienie o rewitalizacji, a Fundacja PGE przekazała na ten cel 250 tys. zł. W 2021 roku obok starego lasu powstały dwie powierzchnie zastępcze po około 10 arów. Na jednej rosną sadzonki z nasion zebranych z krzywych sosen – leśnicy chcą sprawdzić, czy potomstwo odziedziczy skłonność do wyginania pni. Na drugiej młode sosny mają być wyginane mechanicznie, metodami zbliżonymi do tych, którymi prawdopodobnie posłużyli się twórcy lasu w latach 30. Zastępca nadleśniczego Daniel Pogorzelec mówił o trzech planowanych technikach – wszystkie polegają na stopniowym usuwaniu przewodnika, czyli głównego pędu, i wyginaniu najsilniejszej gałęzi bocznej. Według relacji National Geographic posadzono około 1100 sadzonek.

Fundacja PGE wpisała projekt w swój program „Lasy Pełne Energii”, prowadzony w Grupie PGE od 2000 roku. Gmina zapowiadała przy tej okazji stylizowane elementy małej architektury, alejki i punkty informacyjne, z zastrzeżeniem, że zagospodarowanie nie może ingerować w naturalną substancję pomnika przyrody.

W lipcu 2026 roku Nadleśnictwo Gryfino podpisało porozumienie o współpracy naukowej z Zachodniopomorskim Uniwersytetem Technologicznym w Szczecinie. Marcin Kubus z ZUT zapowiedział badanie anatomii drewna, które ma pokazać, na jakim etapie życia drzewa zostały wygięte. Nadleśniczy Jan Grzyś mówi o „Krzywym Lesie 2.0” dla przyszłych pokoleń, ale leśnicy uprzedzają, że efekt może wymagać dziesięcioleci. W czerwcu 2026 roku gmina otworzyła sezon premierą questu – gry terenowej „Tajemnice Krzywego Lasu”.

Jak zwiedzać: 15–30 minut, wstęp wolny, zima bez ułatwień

Wstęp jest bezpłatny, nie ma kas ani bramek. Na miejscu stoi tablica informacyjna. Gmina nie podaje informacji o toaletach ani gastronomii przy lesie, więc warto to załatwić w Gryfinie. Grunt to leśna ściółka – igliwie, mech, korzenie i leżące konary – dlatego wózek dziecięcy czy inwalidzki poradzi sobie tylko na obrzeżach. Krzywizny skierowane są na północ, więc ich pełny profil widać, gdy idzie się wzdłuż rzędów, patrząc z boku, a nie od strony południowej.

Zimą Krzywy Las pozostaje dostępny jak każdy las, ale nikt nie deklaruje tu utrzymania ścieżek. Sosny nie gubią igieł, więc kształt pni jest czytelny przez cały rok, a przy śniegu łuki odcinają się od białego tła. Trzeba jednak liczyć się z krótkim dniem – w grudniu po 15:30 robi się szaro – i ze śliskimi korzeniami. Po wichurach lepiej nie stawać pod suchymi drzewami: nadleśnictwo usuwa je właśnie dlatego, że mogą się łamać.

Przydatne wskazówki

W nawigację wpisz „Krzywy Las, Nowe Czarnowo” – punktem orientacyjnym są kominy Elektrowni Dolna Odra.
Pociąg do stacji Dolna Odra to dobra alternatywa dla auta: z peronu do lasu jest ok. 10 minut pieszo.
Nie wchodź na drzewa – gmina prosi o to wprost, a sosny mają ok. 90 lat i część z nich obumiera.
Krzywizny są zwrócone na północ; najlepiej widać je z boku, idąc wzdłuż rzędów.
Poszukaj u podstawy pni pionowych bruzd – to ślady nacięć, na których opiera się hipoteza o celowym formowaniu drzew.
Bezpłatną mapę gminy Gryfino dostaniesz w Centrum Informacji Turystycznej w Gryfinie przy ul. Nadodrzańskiej 1.
Pies musi być na smyczy – w polskich lasach obowiązuje zakaz puszczania psów luzem.
Zimą przyjedź przed 14:00: w grudniu po 15:30 robi się szaro, a w lesie nie ma oświetlenia.
Toalet i gastronomii przy lesie nie ma – zaplanuj przerwę w Gryfinie, 4 km na północ.

Zdjęcia 5

Lokalizacja

Lokalizacja: Nowe Czarnowo, zachodniopomorskie

Wyznacz trasę

Dojazd

Lokalizacja i punkt startowy

Krzywy Las leży na zachodnim skraju Nowego Czarnowa (gmina Gryfino, powiat gryfiński), około 4 km na południe od Gryfina i ok. 40 km od Szczecina. Punktem orientacyjnym są kominy Elektrowni Dolna Odra – las rośnie na zachód od linii kolejowej, w pobliżu przystanku autobusowego „Nowe Czarnowo – Krzywy Las”. W nawigacji wpisz „Krzywy Las, Nowe Czarnowo”.

Samochodem

Ze Szczecina i z drogi S3 gmina zaleca zjazd na węźle Gardno w stronę Gryfina, a z Gryfina jazdę na Nowe Czarnowo – kierunek bywa opisywany jako „Dolna Odra”. Przez Gryfino i Nowe Czarnowo prowadzi droga krajowa nr 31 (Szczecin – Gryfino – Chojna). Z Niemiec, z autostrady od Berlina, gmina radzi zjechać na węźle Penkun w stronę przejścia granicznego Mescherin – Gryfino.

Parking

Przy przystanku „Nowe Czarnowo – Krzywy Las” jest mały parking, około 200 m od krzywych sosen (według OpenStreetMap). Większy, bezpłatny parking oznaczono w OSM przy szpitalu w Nowym Czarnowie, około 600 m od lasu. Zarządca nie podaje liczby miejsc ani opłat. W opiniach odwiedzających pojawiają się uwagi o chaosie przy parkowaniu w sezonie – lepiej przyjechać rano.

Komunikacja publiczna

Najbliższa stacja kolejowa to Dolna Odra na linii Szczecin – Gryfino – Chojna, obsługiwanej przez pociągi regionalne POLREGIO. Kursuje tu też gminna linia autobusowa nr 2 (Radziszewo – Gryfino – Nowe Czarnowo), z przystankiem „Nowe Czarnowo – Krzywy Las”, oznaczonym jako przystanek na żądanie. Aktualne rozkłady sprawdź przed wyjazdem.

Dojście piesze

Ze stacji Dolna Odra do lasu jest około 500 m w linii prostej, czyli ok. 10 minut spacerem. Od szosy w Nowym Czarnowie do Krzywego Lasu prowadzi czerwony szlak turystyczny. Ostatni odcinek to leśna ścieżka bez utwardzonej nawierzchni.

Polecany czas zwiedzania

⚡
Krótka wizyta
30 min

Obejście krzywych sosen z parkingu przy przystanku „Nowe Czarnowo – Krzywy Las”: kilka ujęć łuków z boku, szybki rzut oka na tablicę informacyjną i powrót. Wystarczy jako przystanek po drodze z Gryfina w stronę Chojny.

⏳
Średnia wizyta
1-1,5h

Dojście ze stacji Dolna Odra, spokojne obejście lasu ze spacerownikiem gminy, szukanie bruzd po nacięciach u podstawy pni, zdjęcia w różnych rzędach i ewentualnie quest „Tajemnice Krzywego Lasu” z dziećmi.

📅
Cały dzień
pół dnia

Krzywy Las połączony z Gryfinem: spacer po mieście nad Odrą, wizyta w Centrum Informacji Turystycznej po bezpłatną mapę gminy, a w ciepłe miesiące także wycieczka nad rozlewiska Międzyodrza na północ od Gryfina.

Często zadawane pytania

Ile kosztuje wejście do Krzywego Lasu?
Wstęp jest bezpłatny. Krzywy Las to powierzchniowy pomnik przyrody na gruncie Lasów Państwowych, którym zarządza Nadleśnictwo Gryfino – nie ma tu kas, biletów ani bramek. Nie trzeba niczego rezerwować, także w przypadku małych grup. Parking przy szpitalu w Nowym Czarnowie, około 600 m od lasu, jest w OpenStreetMap oznaczony jako bezpłatny; zarządca nie publikuje jednak cennika ani regulaminu parkingów. Od czerwca 2026 roku na miejscu można też rozwiązać quest „Tajemnice Krzywego Lasu” – grę terenową przygotowaną przez gminę.
W jakich godzinach można zwiedzać Krzywy Las?
Krzywy Las nie ma godzin otwarcia – to fragment lasu dostępny przez całą dobę i przez cały rok. W praktyce ograniczeniem jest światło dzienne: na miejscu nie ma oświetlenia, a w listopadzie i grudniu zmrok zapada już około 15:30–16:00. Kto chce zrobić dobre zdjęcia krzywizn, powinien przyjechać w środku dnia albo rano, gdy na miejscu jest mniej osób. Po silnych wichurach warto sprawdzić komunikaty Nadleśnictwa Gryfino, które usuwa z pomnika przyrody drzewa grożące złamaniem.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Krzywego Lasu?
Sam Krzywy Las zajmuje około 0,5 ha, więc obejście wszystkich krzywych sosen zajmuje 15–30 minut. Z dojściem od parkingu albo stacji Dolna Odra i chwilą na zdjęcia warto zarezerwować około godziny. Jeśli chcesz rozwiązać quest „Tajemnice Krzywego Lasu” albo szukać w terenie śladów nacięć opisanych w spacerowniku gminy, licz półtorej godziny. Ponieważ las jest mały, zwykle łączy się go z innym punktem: spacerem po Gryfinie z zachowanymi fragmentami średniowiecznych murów albo wyjazdem nad Międzyodrze.
Skąd wzięły się krzywe sosny?
Tego nie wiadomo na pewno – Nadleśnictwo Gryfino przyznaje, że nie ma dokumentów wyjaśniających kształt pni. Las posadzono około 1934 roku. Regularny układ drzew (w 1971 roku 400 sosen w 22 rzędach co 120 cm) i bruzdy po nacięciach u podstawy pni przemawiają za celowym działaniem człowieka. Najczęściej mówi się o hodowli krzywulców – wygiętego drewna na meble, sanie, łodzie lub wozy do siana. Inne hipotezy to uszkodzenie drzewek przez czołgi w 1945 roku, plantacja choinek, atrakcja dla kuracjuszy sanatorium, a także szkodniki. Badania drewna prowadzone od 2026 roku przez ZUT w Szczecinie mają pokazać, w jakim wieku drzewa wygięto.
Czy do Krzywego Lasu można wejść z psem?
Tak, zarządca nie wprowadził osobnego zakazu dla psów. Obowiązują jednak ogólne zasady dla lasów: ustawa o lasach zakazuje puszczania psów luzem, więc pies musi być na smyczy. Krzywy Las jest pomnikiem przyrody, dlatego warto pilnować, żeby pies nie rozkopywał ściółki przy korzeniach i nie obgryzał leżącego martwego drewna, które celowo zostawia się jako siedlisko organizmów. Sprzątanie po psie jest tu szczególnie ważne, bo między drzewami fotografowie często kucają i klękają przy samej ziemi, żeby uchwycić łuki pni.
Czy Krzywy Las nadaje się na wycieczkę z dziećmi?
Tak, to krótka i płaska trasa, którą przejdzie nawet kilkulatek. Dla dzieci gmina przygotowała ilustrowany spacerownik z zadaniami – trzeba w nim m.in. odnaleźć bruzdy po nacięciach na pniach – oraz quest „Tajemnice Krzywego Lasu”. Wózek spacerowy przejedzie tylko po obrzeżach, bo między drzewami jest leśna ściółka z korzeniami i konarami. Gmina wprost prosi, żeby nie wchodzić na drzewa: sosny mają około 90 lat, część z nich obumiera, a nadleśnictwo usuwa te, które mogą się łamać. Na miejscu nie ma placu zabaw, toalet ani gastronomii.
Czy warto jechać do Krzywego Lasu zimą?
Można – las jest dostępny przez cały rok, a sosny zimą nie tracą igieł, więc kształt pni pozostaje dobrze widoczny. Po opadach śniegu wygięte pnie mocno kontrastują z białym tłem, a turystów jest wyraźnie mniej niż latem. Trzeba jednak pamiętać o krótkim dniu: w grudniu po 15:30 robi się szaro, a na miejscu nie ma oświetlenia. Nikt nie deklaruje odśnieżania ścieżek, a korzenie i kłody bywają oblodzone, więc przydadzą się buty z dobrą podeszwą. Po silnym wietrze lepiej nie zatrzymywać się pod suchymi drzewami.
Jak dojechać do Krzywego Lasu ze Szczecina bez samochodu?
Najprościej pociągiem regionalnym POLREGIO na linii Szczecin – Gryfino – Chojna do stacji Dolna Odra w Nowym Czarnowie. Ze stacji do lasu jest około 500 m w linii prostej, czyli ok. 10 minut spacerem. Druga możliwość to gminna linia autobusowa nr 2 z Gryfina, która zatrzymuje się na przystanku na żądanie „Nowe Czarnowo – Krzywy Las”, tuż obok lasu. Od szosy w Nowym Czarnowie do krzywych sosen prowadzi czerwony szlak turystyczny. Rozkłady pociągów i autobusów warto sprawdzić przed wyjazdem, zwłaszcza w weekendy i święta, gdy kursów jest mniej.

Atrakcje w pobliżu