Pałac w Rogalinie

Rogalin leży w gminie Mosina, ok. 20 km na południe od Poznania, na skraju doliny Warty. Pałac to dawna siedziba rodu Raczyńskich, dziś Muzeum Pałac w Rogalinie – oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu. To jedno z niewielu miejsc w Polsce, gdzie w jednym zespole ogląda się rezydencję magnacką z XVIII wieku, osobny budynek galerii obrazów z początku XX wieku i pamiątki emigracyjnej prezydentury z Londynu. W 2018 r. zespół pałacowo-parkowy uznano za Pomnik Historii, a w 2020 r. status ten objął cały obszar dawnego majątku – ok. 1100 ha.

Historia rezydencji Raczyńskich

Pałac wzniósł w latach 1770–1776 Kazimierz Raczyński, pisarz wielki koronny i starosta generalny Wielkopolski. Autor pierwotnego projektu nie jest znany – przypuszcza się, że wywodził się z kręgu architektów saskich działających w Warszawie. W trakcie budowy zamówiono klasycystyczny projekt elewacji i wnętrz u Dominika Merliniego i Jana Chrystiana Kamsetzera, zrealizowany tylko częściowo. Efekt to późnobarokowa bryła z cechami wczesnego klasycyzmu: korpus główny, dwukondygnacyjny od dziedzińca i trójkondygnacyjny od ogrodu, połączony ćwierćkolistymi galeriami z dwiema oficynami.

W XIX wieku Edward Raczyński przekształcił dawną salę balową w neogotycką zbrojownię i założył park krajobrazowy, a pod koniec stulecia Edward Aleksander Raczyński i Róża z Potockich przebudowali barokową jadalnię na neobarokową bibliotekę według projektu Zygmunta Hendla. W czasie II wojny światowej w pałacu działała szkoła Hitlerjugend, a zbiory i wyposażenie poniosły duże straty. Po 1945 r. majątek przejęło państwo, a w 1949 r. pałac stał się oddziałem Muzeum Narodowego w Poznaniu.

Ostatni właściciel, Edward Bernard Raczyński – ambasador w Londynie w czasie wojny i w latach 1979–1986 prezydent RP na uchodźstwie – w 1990 r. założył Fundację im. Raczyńskich przy Muzeum Narodowym w Poznaniu, której przekazał rogalińską spuściznę. Zmarł w 1993 r. i spoczywa w mauzoleum rodowym w Rogalinie.

Wnętrza pałacu po rekonstrukcji z 2015 roku

Obecny wygląd ekspozycji to efekt modernizacji zakończonej otwarciem 16 czerwca 2015 r. Drugi etap prac kosztował ponad 38,6 mln zł, z czego ok. 26 mln zł pochodziło z funduszy unijnych. Konserwacji poddano blisko 300 zabytkowych mebli, kilkadziesiąt obrazów, żyrandole i piece, a wnętrza odtworzono na podstawie przedwojennych zdjęć i dokumentacji – tak, by pokoje wyglądały jak w czasach, gdy mieszkała tu rodzina.

Zwiedzanie korpusu głównego obejmuje pokoje mieszkalne i reprezentacyjne z wyposażeniem od XVIII do XX wieku, bibliotekę i zbrojownię. Audioprzewodnik jest w cenie biletu do pałacu. W północnym skrzydle urządzono Gabinet londyński – rekonstrukcję gabinetu Edwarda Bernarda Raczyńskiego z mieszkania przy Lennox Gardens w Londynie, gdzie spędził 26 lat. Rodzina przekazała Fundacji całe jego wyposażenie: meble, fotografie, portrety przodków, londyńską książkę adresową z numerem telefonu Winstona Churchilla i frak dyplomatyczny brata, Rogera Raczyńskiego. Obok mieści się galeria antenatów. Południowe skrzydło z trasą „Tajemnicze zakamarki” zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem.

Galeria malarstwa i „Dziewica Orleańska” Matejki

Najczęstszy powód przyjazdu do Rogalina to galeria obrazów zgromadzona przez Edwarda Aleksandra Raczyńskiego, znawcę sztuki i wieloletniego prezesa Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Kupował dzieła od lat 80. XIX wieku do lat 20. XX wieku. Dla kolekcji wzniesiono w 1910 r. osobny budynek z górnym światłem – szklane dachy oparto na stalowej konstrukcji z poznańskiej fabryki H. Cegielskiego.

Przed wojną zbiór liczył prawie 500 dzieł. Dziś ekspozycję odtworzono na podstawie przewodnika po galerii z ok. 1926 r. i zdjęć archiwalnych, a obrazy wiszą w układzie zbliżonym do pierwotnego. Centralne miejsce na ścianie wschodniej zajmuje monumentalna „Dziewica Orleańska” Jana Matejki, umieszczona jak obraz ołtarzowy. W galerii wiszą też prace Jacka Malczewskiego, Aleksandra Gierymskiego, Władysława Podkowińskiego i Olgi Boznańskiej, a obok nich malarzy francuskich, belgijskich, hiszpańskich, norweskich i niemieckich, m.in. Alberta Besnarda, Jacques'a-Émile'a Blanche'a i Ignacia Zuloagi. Kolekcja należy do Fundacji im. Raczyńskich.

Powozownia, kościół-mauzoleum i ogród

Powozownię wzniesiono w 1776 r. jako drewnianą, a od 1801 r. jest murowana; zwiedzającym udostępniono ją w 1987 r. Stoi tu ponad 20 pojazdów: kareta coupé z Rogalina (jedyny przedwojenny pojazd z oryginalnych zbiorów), wiktorie, lando, kareta ślubna, bryczki, wolanty, sanie, dziecięce saneczki z 1778 r. i dwie XVIII-wieczne lektyki, a także uprzęże i kufry podróżne.

W pobliżu pałacu stoi kościół św. Marcelina z lat 1817–1820, wzorowany na rzymskiej świątyni w Nîmes, ale dwukondygnacyjny – w dolnej kondygnacji mieści się mauzoleum Raczyńskich.

Od zachodu do pałacu przylega ogród rokokowy z parterem, strzyżonymi tujami i szpalerami lip, zamknięty kopcem zwanym Parnasem. Dalej rozciąga się park krajobrazowy założony na miejscu dawnego zwierzyńca, z rozlewiskami Warty i starymi dębami.

Dęby Lech, Czech i Rus – krótko, bo to osobny temat

W zachodniej części parku rosną trzy pomnikowe dęby szypułkowe nazwane po wojnie imionami legendarnych słowiańskich braci: Lech, Czech i Rus. Według gminy Mosina mają obwody pni od 670 do 930 cm, a dąb Rus – wg badań dendrochronologicznych przywoływanych przez gminę – ponad 800 lat; muzeum podaje ostrożniej ok. 700 lat. Wzdłuż Warty, od Świątnik do Rogalinka, rośnie ok. 1400 sędziwych dębów – to największe takie skupisko w Europie, a wiele drzew usycha z powodu obniżenia wód gruntowych i żerowania kozioroga dębosza. Dęby i dolina Warty zasługują na osobny wpis; tu wystarczy wiedzieć, że wejście do parku jest wliczone w każdy bilet muzealny.

Bilety, godziny i ograniczenia

Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–16:00, w weekendy lipca i sierpnia 10:00–17:00; w poniedziałki jest zamknięte. Kasa kończy sprzedaż pół godziny przed zamknięciem i ma przerwę 12:30–12:45. Ceny w 2026 r.:

• karnet (pałac, galeria malarstwa, Gabinet londyński, galeria antenatów, powozownia): 45 zł normalny, 30 zł ulgowy,
• pałac – korpus główny: 20 zł / 13 zł, z audioprzewodnikiem,
• galeria malarstwa: 20 zł / 13 zł,
• powozownia oraz północne skrzydło z Gabinetem londyńskim: po 8 zł / 5 zł,
• ogród i park: 5 zł / 2 zł, bezpłatnie przy zakupie biletu na dowolną ekspozycję,
• bilet „Muzeum za 1 zł” dla osób w wieku 8–26 lat, dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie.

We wtorki wstęp do muzeum, ogrodu i parku jest bezpłatny – darmowy bilet odbiera się w kasie. Muzeum zaznacza, że dzienna pula biletów do pałacu jest ograniczona, dlatego w weekendy i we wtorki warto zarezerwować bilet online. Muzeum jest zamknięte m.in. 1 stycznia, w Wielki Piątek, Wielką Sobotę, Wielkanoc i Poniedziałek Wielkanocny, w Boże Ciało, 1 listopada i 24–26 oraz 31 grudnia. Po pałacu oprowadzają wyłącznie pracownicy muzeum; obiekt jest dostępny dla osób poruszających się na wózku.

Zwiedzanie z przewodnikiem, grupy i sesje zdjęciowe

Po korpusie głównym pałacu mogą oprowadzać wyłącznie pracownicy muzeum, a po galerii malarstwa, powozowni i Gabinecie londyńskim – przewodnicy z certyfikatem Poznańskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej. Oprowadzanie grupy do 25 osób po polsku z biletami kosztuje w 2026 r. 400 zł dla całego karnetu, 140 zł dla samego pałacu lub samej galerii i 70 zł dla powozowni; po angielsku odpowiednio 500, 220 i 120 zł. Dla szkół muzeum prowadzi lekcje muzealne (110 zł za grupę) i lekcje z warsztatem (130 zł). Ciekawostką cennika jest bilet na prywatną sesję zdjęciową w ogrodzie i parku – 300 zł; dotyczy prywatnych, niekomercyjnych sesji w godzinach otwarcia parku. Rezerwacje grupowe przyjmuje dział edukacji pod numerem +48 61 813 88 29.

Lokalizacja i punkt startowy

Pałac stoi przy ul. Arciszewskiego 2 w Rogalinie (gmina Mosina, powiat poznański), ok. 20 km na południe od centrum Poznania, na północnej krawędzi doliny Warty. Wieś leży przy drodze wojewódzkiej nr 431 łączącej Mosinę z Kórnikiem – Mosina jest ok. 6 km na zachód, Kórnik ok. 11 km na wschód (w linii prostej).

Samochodem

Z Poznania najprościej jechać drogą wojewódzką nr 430 przez Luboń i Puszczykowo, a potem drogą nr 431 przez most na Warcie w Rogalinku do Rogalina. Od strony Kórnika dojazd prowadzi tą samą drogą 431 w kierunku Mosiny. Rogalin dobrze łączy się w jeden dzień z Kórnikiem.

Parking

Gmina Mosina wskazuje bezpłatny parking dla samochodów i autokarów wzdłuż drogi 431 oraz za sklepem spożywczym przy ul. Poznańskiej. Bliżej pałacu jest parking płatny wzdłuż zabytkowej alei kasztanowców, prowadzony przez spółkę Majątek Rogalin – jego stawek nie udało się ustalić.

Komunikacja publiczna

Przy pałacu jest przystanek Rogalin/Muzeum obsługiwany przez podmiejskie linie ZTM Poznań nr 698 i 699; linia 699 łączy Mosinę, Puszczykowo, Rogalinek, Rogalin i Kórnik. W dni robocze kursuje też bezpośredni autobus z Poznania, ale kursów jest niewiele, a w weekendy jeszcze mniej – rozkład sprawdź na stronie ZTM Poznań przed wyjazdem. Wygodną alternatywą jest pociąg do Mosiny i przesiadka na autobus.

Dojście piesze

Przystanek Rogalin/Muzeum i bezpłatne parkingi przy drodze 431 leżą w obrębie wsi, w zasięgu krótkiego spaceru od zespołu pałacowego. Galeria malarstwa i powozownia stoją na terenie zespołu, a do dębów w zachodniej części parku idzie się alejkami przez ogród rokokowy i park krajobrazowy. Na trasę po parku przydają się wygodne buty – alejki są gruntowe.