Roztoczański Park Narodowy
Roztoczański Park Narodowy — zdjęcie 2
roztoczański park narodowy zwierzyniec bukowa góra stawy echo koniki polskie roztocze

Co wyróżnia to miejsce

8483 ha powierzchni, w tym 8102 ha lasów (95,5 procent)
Ścieżka na Bukową Górę: 2,6 km i ok. 80 m przewyższenia
Hodowla koników polskich nad Stawami Echo od 1982 roku
Wystawa z 11 dioramami w Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym
Pięć obszarów ochrony ścisłej, m.in. Jarugi i Czerkies
Lasy jodłowo-bukowe dawnego zwierzyńca Zamoyskich
Częściowo płatny Na świeżym powietrzu

Dla kogo

👨‍👩‍👧‍👦Rodziny ze starszakami i młodzieżą 🧓Seniorzy 🌿Miłośnicy przyrody 🚴Aktywni fizycznie 💑Pary 🧳Podróżujący solo

Opis

Park, który wyrósł z ordynackiego zwierzyńca

Roztoczański Park Narodowy powstał 10 maja 1974 roku na gruntach Lasów Państwowych, z terenów Nadleśnictw Zwierzyniec i Kosobudy. Początkowo obejmował 4801 hektarów; dziś zajmuje 8483 hektary, z czego lasy to 8102 ha, czyli 95,5 procent powierzchni. To park zdecydowanie leśny — nie ma tu ani gór, ani rozległych łąk, jest za to jeden z lepiej zachowanych w Polsce kompleksów buczyny i boru jodłowego.

Historia ochrony tego terenu jest jednak znacznie starsza. Korzenie sięgają końca XVI wieku, kiedy Jan Zamoyski założył tu zwierzyniec, czyli teren łowiecki wyłączony z gospodarki. W 1589 roku sejm Rzeczypospolitej zatwierdził Ordynację Zamojską, wielki, niepodzielny majątek rodowy, dzięki czemu lasy przez wieki podlegały jednemu właścicielowi i jednej polityce gospodarowania. To rzadki przypadek, w którym ciągłość własności przełożyła się bezpośrednio na stan drzewostanu.

Bukowa Góra: 2,6 kilometra i osiemdziesiąt metrów w górę

Najpopularniejsza trasa parku to ścieżka na Bukową Górę. Ma 2,6 km, przejście zajmuje około dwóch godzin, a przewyższenie wynosi mniej więcej 80 metrów. Start znajduje się przy Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym w zabytkowej części Zwierzyńca, tam też kupuje się kartę wstępu.

Ścieżka jest zbudowana jak lekcja przyrody ułożona na krótkim odcinku: idzie się kolejno przez bór sosnowy, bór jodłowy i żyzną buczynę, a każda z tych formacji odpowiada innej żyzności siedliska. Po drodze mija się Kamień Papieski oraz pomnik poświęcony poległym leśnikom. Podejście prowadzi stromymi schodami — dyrekcja parku sama opisuje ten fragment jako wymagający ze względu na różnice wysokości. Na szczycie stoi deszczochron pełniący funkcję punktu widokowego na strefę krawędziową Roztocza Środkowego.

Trzy ograniczenia, o których trzeba wiedzieć przed wyjściem: ścieżka jest tylko piesza, nie wolno na nią wprowadzać psów, a park odradza wejście przy silnym, porywistym wietrze ze względu na spadające gałęzie. Bukowa Góra jest równocześnie jednym z obszarów ochrony ścisłej, więc schodzenie ze ścieżki jest zakazane.

Stawy Echo i koniki polskie

Drugi biegun ruchu turystycznego to Stawy Echo — zespół czterech zbiorników na skraju Zwierzyńca, z piaszczystą plażą, pomostami i tarasem widokowym. Ze Zwierzyńca dochodzi się tam ścieżką po wydmie o długości około 1,5 km; osobna trasa rowerowa startuje w pobliżu zabytkowego browaru.

Wokół stawów i na Białej Górze prowadzona jest hodowla koników polskich. Zapoczątkował ją w 1982 roku prof. Mirosław Kownacki, a zwierzęta utrzymywane są w warunkach półdzikich na obszarze około 180 hektarów. Konik polski jest symbolem parku. To ważne rozróżnienie: nie jest to zagroda pokazowa z gwarancją, że coś się zobaczy. Konie mają rozległą ostoję i bywa, że przez cały spacer nie pokazują się w zasięgu wzroku. Zdjęcia z internetu tworzą tu oczekiwania, których teren nie musi spełnić.

Co jeszcze kryje park

W granicach RPN wyznaczono pięć obszarów ochrony ścisłej: Bukowa Góra, Czerkies, Jarugi, Międzyrzeki i Nart. Najwyższe wzniesienie sięga 350 metrów n.p.m. — to skala wzgórz, nie gór, ale przy stromych krawędziach dolin daje wyraźne podejścia.

  • Ptaki — ponad 190 stwierdzonych gatunków, z czego około 130 lęgowych, w tym bielik, bocian czarny i liczne dzięcioły.
  • Owady — ponad 2000 gatunków chrząszczy, co jest jedną z wyższych liczb wśród polskich parków narodowych.
  • Gady — występuje tu m.in. turkusowa odmiana jaszczurki żyworodnej.
  • Rośliny — około 750 gatunków roślin naczyniowych, w tym rzadkie storczyki, jak obuwik pospolity.

Dominują jodła i buk, i to właśnie one nadają lasom Roztocza charakter, którego nie da się pomylić z mazowieckim borem sosnowym. Jesienią buczyna nad Zwierzyńcem przebarwia się na rdzawo i to jest moment, w którym na parkingach robi się najciaśniej.

Bilety, godziny i Ośrodek Edukacyjno-Muzealny

Wstęp na płatne odcinki parku odbywa się na podstawie karty wstępu. Karta jednodniowa kosztuje 8,00 zł, ulgowa jednodniowa 4,00 zł. Dostępne są też karty tygodniowe (24,00 zł i 12,00 zł ulgowa), miesięczna za 80,00 zł i roczna za 250,00 zł. Posiadacze Karty Dużej Rodziny wchodzą bezpłatnie. Bilety sprzedają Punkty Informacji Turystycznej w Zwierzyńcu i Floriance, sklep internetowy parku, kody QR przy wejściach, a sezonowo także sklep spożywczy w Górecku Starym.

Ośrodek Edukacyjno-Muzealny przy ul. Plażowej 3 w Zwierzyńcu (tel. 84 677 20 25) prezentuje wystawę stałą „W krainie jodły, buka i tarpana” — 11 dioram przedstawiających 17 środowisk, z multimediami, scenografią i dźwiękiem. Dostępne są audioprzewodniki po polsku, angielsku, ukraińsku oraz w polskim języku migowym, z audiodeskrypcją. Bilet normalny na wszystkie wystawy kosztuje 20,00 zł, ulgowy 10,00 zł, a tylko na wystawy czasowe 8,00 i 4,00 zł. Dzieci do 4 lat wchodzą bezpłatnie.

Godziny: od kwietnia do października codziennie oprócz poniedziałku 9:00-17:00, ostatnie wejście na wystawę stałą o 16:00. Od listopada do marca od poniedziałku do piątku 9:00-15:00, ostatnie wejście o 14:00. Osobnym obiektem jest Izba Leśna we Floriance — 6,00 zł normalny i 3,00 zł ulgowy.

Szlaki tranzytowe i ścieżki poznawcze

Przez park i jego okolice przechodzą długodystansowe szlaki Roztocza, których nie da się przejść w jeden dzień:

  • Szlak Centralny Roztocza (niebieski) — 143 km
  • Szlak im. Aleksandry Wachniewskiej (zielony) — 67 km
  • Szlak Krawędziowy Roztocza (czerwony) — 54 km
  • Szlak Partyzancki (czerwony) — 53 km
  • Szlak Roztoczański (żółty) — 52 km
  • Centralny Szlak Rowerowy Roztocza (czerwony) — 187,6 km

Uzupełnia je 13 ścieżek poznawczych, w większości skupionych wokół Zwierzyńca. Poza Bukową Górą i trasą po wydmie do Stawów Echo są to m.in. ścieżka na Piaseczną Górę, ścieżka na Górę Niedźwiedź i ścieżka dendrologiczna we Floriance. To one, a nie szlaki tranzytowe, są realnym programem na jedno- lub dwudniowy pobyt.

Zasady, opłaty parkingowe i tłok

Poruszanie się po parku dozwolone jest wyłącznie po wyznaczonych szlakach i ścieżkach, od świtu do zmierzchu. Obowiązuje zakaz biwakowania, zbierania grzybów i roślin, płoszenia zwierząt oraz — co dla wielu jest zaskoczeniem — zakaz wprowadzania psów, z wyjątkiem psów asystujących w rozumieniu przepisów. Jeśli podróżujesz z psem, trzeba to zaplanować z góry, bo na miejscu nie ma rozwiązania awaryjnego.

Parkingi są płatne i rozliczane godzinowo, co przy dwugodzinnej ścieżce ma realne znaczenie dla budżetu. Parking przy Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym kosztuje 4,00 zł za godzinę i jest płatny przez cały rok. Parking przy Stawach Echo to 5,00 zł za godzinę, płatny w okresie od kwietnia do października; posiadacze karty osoby niepełnosprawnej parkują bezpłatnie. Toalety przy obu obiektach są płatne — 2,00 zł. Bezpłatne parkingi znajdują się przy Roztoczańskim Centrum Monitoringu i Nauki oraz w Szewni Dolnej, Kosobudach i Górecku Starym; parking przy dyrekcji jest przeznaczony wyłącznie dla interesantów.

Rachunek dla rodziny wygląda więc tak: cztery karty wstępu, dwie godziny parkingu i ewentualnie bilety do Ośrodka — to kilkadziesiąt złotych, a nie „darmowy spacer po lesie”, jak zakłada część odwiedzających.

Kiedy jechać i czego się spodziewać

Najlepszy czas to maj-czerwiec i wrzesień-październik. W lipcu i sierpniu, a zwłaszcza w długie weekendy, parkingi w Zwierzyńcu zapełniają się w godzinach przedpołudniowych i trzeba szukać miejsca dalej od wejścia. Wiosną, w okresie kwitnienia runa buczyny, ścieżka na Bukową Górę wygląda najciekawiej, ale po opadach schody i partie gruntowe bywają śliskie — obuwie z bieżnikiem jest tu potrzebniejsze niż kijki.

Ścieżka po wydmie do Stawów Echo prowadzi po piasku, więc pchanie wózka spacerowego jest na niej męczące, mimo niewielkiego dystansu. Nad samymi stawami, w ciepłe wieczory, komary są zwyczajnym elementem krajobrazu i repelent bywa równie przydatny jak butelka wody.

Za zarządzanie obszarem, oznakowanie tras, sprzedaż biletów i regulamin udostępniania odpowiada dyrekcja Roztoczańskiego Parku Narodowego z siedzibą przy ul. Plażowej 2 w Zwierzyńcu, mieszcząca się w dawnym Pałacu Plenipotenta. To jedyne źródło, na którym warto opierać się w kwestii aktualnych cen i czasowych zamknięć tras.

Przydatne wskazówki

Kartę wstępu kupisz w punkcie informacji w Zwierzyńcu, przez sklep internetowy parku albo kodem QR przy wejściu — nie zakładaj, że zapłacisz na szlaku.
Parkingi rozliczane są godzinowo. Ścieżka na Bukową Górę zajmuje dwie godziny, więc do biletów doliczaj około 8 zł za postój przy Ośrodku.
Psów nie wolno wprowadzać do parku poza psami asystującymi. Zaplanuj to przed wyjazdem, bo na miejscu nie ma opcji awaryjnej.
Po deszczu schody na Bukowej Górze i partie gruntowe robią się śliskie — buty z porządnym bieżnikiem przydają się bardziej niż kijki.
Ścieżka do Stawów Echo prowadzi po piasku wydmy. Wózek spacerowy da się przepchać, ale jest to męczące mimo krótkiego dystansu.
Koniki polskie żyją półdziko na 180 hektarach. Nie ma gwarancji, że je zobaczysz — to ostoja, a nie zagroda pokazowa.
W lipcu i sierpniu oraz w długie weekendy parkingi w Zwierzyńcu zapełniają się przed południem. Wcześniejszy przyjazd oszczędza krążenie po mieście.
Przy silnym, porywistym wietrze park odradza wejście na Bukową Górę ze względu na spadające gałęzie — sprawdź prognozę.
Ostatnie wejście na wystawę stałą w Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym jest o 16:00 w sezonie i o 14:00 poza sezonem.
Nad Stawami Echo w ciepłe wieczory dokuczają komary — repelent bywa równie potrzebny co woda.
Karta Dużej Rodziny daje bezpłatny wstęp na teren parku, a w Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym obniża bilet do 8 zł od osoby.

Lokalizacja

Adres: Plażowa 2

Wyznacz trasę

Dojazd

Lokalizacja i punkt startowy

Roztoczański Park Narodowy leży na Roztoczu Środkowym, w województwie lubelskim, na południe od Zamościa. Głównym punktem wejścia dla turystów jest Zwierzyniec, gdzie mieszczą się dyrekcja parku (ul. Plażowa 2), Ośrodek Edukacyjno-Muzealny (ul. Plażowa 3) oraz początek ścieżki na Bukową Górę. Stamtąd startuje też trasa po wydmie do Stawów Echo.

Samochodem

Do Zwierzyńca prowadzi droga wojewódzka nr 858 od strony Szczebrzeszyna, a od Zamościa dojeżdża się przez Wólkę Wieprzecką. Zamość, do którego prowadzą drogi krajowe nr 17 i 74, jest naturalnym węzłem dojazdowym dla całego regionu — z Warszawy przez Lublin do Zamościa jest około 260 km i trzy godziny jazdy, a stamtąd do Zwierzyńca pozostaje krótki odcinek drogami niższej kategorii.

Parking

Parkingi w parku są płatne i rozliczane godzinowo. Przy Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym obowiązuje stawka 4,00 zł za godzinę, płatna przez cały rok. Przy Stawach Echo jest to 5,00 zł za godzinę, płatne od kwietnia do października; posiadacze karty osoby niepełnosprawnej parkują bezpłatnie. Toalety przy parkingach kosztują 2,00 zł. Bezpłatne parkingi znajdują się przy Roztoczańskim Centrum Monitoringu i Nauki oraz w Szewni Dolnej, Kosobudach i Górecku Starym. Parking przy budynku dyrekcji przeznaczony jest wyłącznie dla interesantów. W lipcu, w sierpniu i podczas długich weekendów miejsca w Zwierzyńcu kończą się w godzinach przedpołudniowych.

Komunikacja publiczna

Zwierzyniec ma połączenia autobusowe z Zamościem i Szczebrzeszynem; do samego Zamościa dojeżdżają pociągi PKP Intercity m.in. z Warszawy i Lublina oraz autobusy dalekobieżne. Rozkłady lokalnych kursów są rzadsze w weekendy i poza sezonem, więc przy planowaniu powrotu warto sprawdzić ostatni odjazd, zanim wyruszy się na ścieżkę.

Dojście piesze

Ze Zwierzyńca do Stawów Echo prowadzi ścieżka po wydmie o długości około 1,5 km; nawierzchnia jest piaszczysta, co utrudnia jazdę wózkiem. Ścieżka na Bukową Górę zaczyna się bezpośrednio przy Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym, ma 2,6 km, przewyższenie około 80 metrów i zajmuje mniej więcej dwie godziny; strome podejście pokonuje się schodami. Trasa jest tylko piesza — rowery i psy są na niej zabronione.

Często zadawane pytania

Czy wstęp do Roztoczańskiego Parku Narodowego jest płatny?
Tak, na udostępnionych odcinkach obowiązuje karta wstępu. Karta jednodniowa kosztuje 8,00 zł, ulgowa 4,00 zł, tygodniowa 24,00 zł (ulgowa 12,00 zł), miesięczna 80,00 zł, a roczna 250,00 zł. Posiadacze Karty Dużej Rodziny wchodzą bezpłatnie. Bilety sprzedają Punkty Informacji Turystycznej w Zwierzyńcu i we Floriance, sklep internetowy parku, kody QR umieszczone przy wejściach, a sezonowo także sklep spożywczy w Górecku Starym. Osobno płaci się za Ośrodek Edukacyjno-Muzealny (20 zł normalny, 10 zł ulgowy) oraz Izbę Leśną we Floriance (6 zł i 3 zł). Do tego dochodzą godzinowe opłaty parkingowe, więc wizyta rodziny to realnie kilkadziesiąt złotych.
Ile trwa wejście na Bukową Górę i czy jest trudne?
Ścieżka na Bukową Górę ma 2,6 km i przejście zajmuje około dwóch godzin, licząc przystanki przy tablicach. Przewyższenie wynosi mniej więcej 80 metrów, a strome podejście pokonuje się schodami — dyrekcja parku opisuje ten fragment jako wymagający ze względu na różnice wysokości. Dla osoby w przeciętnej kondycji nie jest to trasa trudna, ale nie jest też spacerem po płaskim: z małym dzieckiem w nosidle albo z problemami z kolanami trzeba doliczyć czas. Po deszczu schody i odcinki gruntowe stają się śliskie. Trasa jest wyłącznie piesza, zakazana dla rowerów i psów, a przy silnym wietrze park odradza wejście z powodu spadających gałęzi.
Czy można wjechać do parku z psem?
Nie. W Roztoczańskim Parku Narodowym obowiązuje zakaz wprowadzania psów, z wyjątkiem psów asystujących w rozumieniu przepisów. Dotyczy to również najpopularniejszych tras, w tym ścieżki na Bukową Górę. Powodem jest ochrona zwierząt — park jest miejscem lęgowym ponad 130 gatunków ptaków, a w rejonie Stawów Echo i Białej Góry półdziko żyją koniki polskie. Warto zaplanować to przed wyjazdem, ponieważ na miejscu nie ma przechowalni ani rozwiązania awaryjnego, a zostawienie psa w samochodzie latem nie wchodzi w grę. Osoby podróżujące z psem zwykle wybierają trasy poza granicami parku, w otaczających go lasach i dolinach Roztocza.
Gdzie na pewno zobaczę koniki polskie?
Nigdzie nie ma gwarancji. Hodowla koników polskich prowadzona jest w warunkach półdzikich na obszarze około 180 hektarów wokół Stawów Echo i na Białej Górze, a zapoczątkował ją w 1982 roku prof. Mirosław Kownacki. To ostoja, a nie zagroda pokazowa: zwierzęta swobodnie przemieszczają się po dużym terenie i bywa, że przez cały spacer nie pojawią się w zasięgu wzroku. Największe szanse dają wczesny ranek i późne popołudnie, gdy konie schodzą w otwarte partie terenu. Konik polski jest symbolem parku i to właśnie jego wizerunek widnieje w materiałach RPN, co u części odwiedzających buduje oczekiwanie spotkania, którego teren nie musi spełnić.
Ile kosztuje parking i gdzie zostawić samochód?
Parkingi w parku rozliczane są godzinowo. Przy Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym w Zwierzyńcu obowiązuje stawka 4,00 zł za godzinę i parking jest płatny przez cały rok. Przy Stawach Echo jest to 5,00 zł za godzinę, płatne od kwietnia do października; posiadacze karty osoby niepełnosprawnej parkują bezpłatnie. Toalety przy obu obiektach są płatne, 2,00 zł. Bezpłatne parkingi znajdują się przy Roztoczańskim Centrum Monitoringu i Nauki oraz w Szewni Dolnej, Kosobudach i Górecku Starym. Parking przy budynku dyrekcji jest przeznaczony wyłącznie dla interesantów. W szczycie sezonu i w długie weekendy miejsca w Zwierzyńcu kończą się jeszcze przed południem.
Co można zobaczyć w Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym w Zwierzyńcu?
Ośrodek przy ul. Plażowej 3 prezentuje wystawę stałą „W krainie jodły, buka i tarpana”, na którą składa się 11 dioram przedstawiających 17 środowisk przyrodniczych, uzupełnionych multimediami, scenografią, oświetleniem i dźwiękiem. Dostępne są audioprzewodniki w językach polskim, angielskim i ukraińskim oraz w polskim języku migowym, z audiodeskrypcją. Bilet normalny na wszystkie wystawy kosztuje 20,00 zł, ulgowy 10,00 zł, a wejście wyłącznie na wystawy czasowe 8,00 i 4,00 zł. Dzieci do czwartego roku życia wchodzą bezpłatnie. Godziny: od kwietnia do października codziennie oprócz poniedziałku 9:00-17:00, poza sezonem od poniedziałku do piątku 9:00-15:00. Telefon: 84 677 20 25.
Jakie szlaki przechodzą przez park i czy da się je przejść w jeden dzień?
Przez park i jego okolice prowadzą szlaki długodystansowe: Szlak Centralny Roztocza (niebieski, 143 km), Szlak im. Aleksandry Wachniewskiej (zielony, 67 km), Szlak Krawędziowy Roztocza (czerwony, 54 km), Szlak Partyzancki (czerwony, 53 km), Szlak Roztoczański (żółty, 52 km) oraz Centralny Szlak Rowerowy Roztocza (czerwony, 187,6 km). Żadnego z nich nie pokonuje się w jeden dzień. Na krótki pobyt realnym programem jest natomiast 13 ścieżek poznawczych, w większości skupionych wokół Zwierzyńca — poza Bukową Górą są to m.in. ścieżka na Piaseczną Górę, ścieżka na Górę Niedźwiedź, trasa po wydmie do Stawów Echo i ścieżka dendrologiczna we Floriance.
Kiedy najlepiej odwiedzić Roztoczański Park Narodowy?
Najkorzystniejsze terminy to maj i czerwiec oraz wrzesień i październik. Wiosną runo buczyny jest w pełni rozwinięte, a temperatury sprzyjają podejściom; jesienią lasy bukowe przebarwiają się i to wtedy przyjeżdża najwięcej fotografujących, co przekłada się na zatłoczone parkingi. Lipiec i sierpień oznaczają najwyższy ruch, zwłaszcza w weekendy i długie weekendy, gdy miejsca postojowe w Zwierzyńcu kończą się przed południem. Zimą park jest dostępny, ale Ośrodek Edukacyjno-Muzealny działa krócej, od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-15:00, a ruch po szlakach dozwolony jest wyłącznie od świtu do zmierzchu, co w grudniu daje bardzo krótki dzień.

Atrakcje w pobliżu

Rynek Wielki w Zamościu
23,0 km

Rynek Wielki w Zamościu

Główny plac renesansowego Zamościa, zaprojektowany przez Bernarda Moranda jako kwadrat o boku 100 metrów. W pierzei północnej stoi ratusz z 52-metrową wieżą i schodami wachlarzowymi, wokół placu ciągną się podcieniowe kamienice, w tym siedemnastowieczne kamienice ormiańskie mieszczące dziś Muzeum Zamojskie. Wejście na płytę rynku jest bezpłatne i całodobowe; płatne są wieża, podziemia ratusza i muzea.

Zamość