Stare Miasto w Lublinie
Co wyróżnia to miejsce
Dla kogo
Opis
Miasto lokowane w 1317 roku, Pomnik Historii od 2007 roku
Stare Miasto w Lublinie to zwarty układ ulic na wzgórzu, otoczony niegdyś murami z XIV wieku. Prawa miejskie Lublin dostał w 1317 roku, a pierwsze murowane obwarowania powstały po najeździe Tatarów w 1341 roku, za panowania Kazimierza Wielkiego. Z dawnych umocnień zostały dwie bramy – Krakowska i Grodzka – które wyznaczają dziś naturalny początek i koniec spaceru. Historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny Lublina jest od 2007 roku Pomnikiem Historii.
Przestrzeń jest niewielka: od Bramy Krakowskiej przez Rynek do Bramy Grodzkiej jest około 400 metrów. Mieszczą się w niej jednak cztery miejsca z biletem i różnymi godzinami otwarcia – muzeum w Bramie Krakowskiej, Lubelska Trasa Podziemna pod Rynkiem, Wieża Trynitarska i Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. Zamek Lubelski, widoczny z Bramy Grodzkiej po drugiej stronie doliny, ma w naszej bazie osobny wpis.
Brama Krakowska: gotycka wieża z barokowym hełmem z 1782 roku
Brama Krakowska była jedną z dwóch bram w murach miejskich. Od połowy XVI wieku miała przedbramie, kolejne kondygnacje wieży nadbudowywano do XVIII wieku, a w 1575 roku spłonęła razem z niemal całym miastem. Obecny wygląd zawdzięcza remontowi z czasów Komisji Dobrego Porządku: ośmioboczną górną kondygnację nakryto barokowym hełmem z monogramem SAR (Stanislaus Augustus Rex) i datą 1782. Remont przypisuje się nadwornemu architektowi króla, Dominikowi Merliniemu.
Po zniszczeniach II wojny światowej bramę restaurowano od 1959 roku. Od 1965 roku mieści oddział historyczny muzeum, a od 1979 roku – Muzeum Historii Miasta Lublina, oddział Muzeum Narodowego w Lublinie. Ekspozycja na kolejnych kondygnacjach bramy opowiada dzieje miasta. Muzeum jest czynne od wtorku do soboty w godzinach 10:00–17:00; bilet kosztuje 10 zł normalny i 8 zł ulgowy (stan na listopad 2026), a w listopadzie 2026 roku bezpłatne dni wypadają 3, 12, 17 i 25 listopada.
Trybunał Koronny: ratusz z 1389 roku, sąd od 1578 roku
Klasycystyczny gmach na środku Rynku jest kontynuacją ratusza wzniesionego zapewne w 1389 roku. Spalony pod koniec XV wieku i odbudowany w stylu renesansowym, w 1575 roku znów padł ofiarą pożaru. Już w 1578 roku odbudowano go i decyzją króla Stefana Batorego zaczął pełnić funkcję Trybunału Koronnego – najwyższego sądu dla szlachty z Małopolski. Przez ponad 200 lat obok posiedzeń rady miejskiej odbywały się tu półroczne sesje trybunału.
W latach 70. XVII wieku Flawiusz Marchetti nadbudował drugie piętro i nadał elewacjom barokowy charakter, a w latach 70. XVIII wieku Dominik Merlini powiększył gmach, rozebrał wieżę i ubrał go w klasycystyczny kostium. Fronton zdobi tarcza herbowa Rzeczypospolitej w grupie figuralnej symbolizującej władzę i sprawiedliwość. Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa w latach 1987–1989 przywrócono układ wnętrz z czasów Merliniego i zakonserwowano polichromie, wśród nich malowidła renesansowo-barokowe; kolejne prace przy malowidłach prowadzono w latach 2000–2002 i 2004, a dach i elewacje odnowiono w 1996 roku. Dziś w budynku działa Pałac Ślubów, a wnętrza są dostępne w godzinach jego pracy i podczas koncertów.
Lubelska Trasa Podziemna: około 280 metrów pod Rynkiem
Wejście do trasy jest po prawej stronie Trybunału, po schodkach w dół. Trasa ma około 280 metrów (Ośrodek prowadzący podaje „prawie 300”) i łączy kilkanaście staromiejskich piwnic, których historia sięga początku XVI wieku. Prowadzi od piwnic dawnego ratusza do placu Po Farze, gdzie stał kościół św. Michała. Makiety pokazują rozwój przestrzenny miasta od wczesnego średniowiecza do XVIII wieku, a kulminacją jest ruchoma makieta Wielkiego Pożaru Lublina z 1719 roku, ze światłem i dźwiękiem, wzorowana na obrazie z kościoła dominikanów.
Podziemna opowieść łączy dwie najważniejsze lubelskie legendy. W piwnicach Trybunału spotyka się „zaklęte w drewno” diabły z legendy o czarciej łapie, związanej z sądem, który obradował piętro wyżej. Wyjście na placu Po Farze nawiązuje do snu Leszka Czarnego, który według podania ufundował kościół farny jako wotum za zwycięstwo nad Jaćwingami. Fara pw. św. Michała Archanioła nie istnieje od XIX wieku, a przy wyjściu z trasy można zrobić sobie zdjęcie w monidle z bohaterami legendy.
Trasę prowadzi Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. Zwiedza się ją wyłącznie z przewodnikiem, w grupach do 20 osób, przez około 45 minut. Najważniejsze zasady:
- Bilety: 37 zł normalny, 30 zł ulgowy; zwiedzanie po angielsku 50/45 zł, z inscenizacją 50/45 zł (cennik Ośrodka, stan na koniec 2025 roku),
- wejścia poza sezonem (listopad–kwiecień): od poniedziałku do piątku o 14:00, w soboty i niedziele o 12:00, 14:00 i 16:00,
- bilety online najwcześniej miesiąc i najpóźniej godzinę przed wejściem; pula internetowa i stacjonarna jest wspólna,
- temperatura w podziemiach 8–12°C, brak windy i toalety, wąskie przejścia i dużo schodów,
- minimalny wiek 5 lat; w czasie pokazu pożaru są efekty stroboskopowe,
- trasa nieczynna 1 i 6 stycznia, od Wielkiego Piątku do Poniedziałku Wielkanocnego, w Boże Ciało, 1 i 11 listopada, 24–26 i 31 grudnia.
Brama Grodzka z 1785 roku i Wieża Trynitarska na 40 metrach
Ulica Grodzka schodzi z Rynku do Bramy Grodzkiej, zwanej też Żydowską, bo prowadziła ze Starego Miasta do dawnej dzielnicy żydowskiej pod zamkiem. Obecny kształt nadał jej w 1785 roku Dominik Merlini, który odebrał jej charakter obronny. Od lat 90. XX wieku mieści się w niej Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, prowadzący wystawę „Lublin. Pamięć miejsca”, a z bramy otwiera się widok na Zamek Lubelski.
Po przeciwnej stronie Starego Miasta, przy placu Katedralnym, stoi Wieża Trynitarska – dawna brama klasztoru jezuitów, nadbudowana pod koniec XVII wieku na dzwonnicę i podwyższona około 1819 roku do obecnej, neogotyckiej formy. Projekt przypisuje się Antoniemu Corazziemu, ale – jak zaznacza samo muzeum – nie zachował się. Wnętrze z drewnianą konstrukcją nośną, prawdopodobnie częściowo z XVII wieku, mieści Muzeum Archidiecezji Lubelskiej z kolekcją rzeźby sakralnej, przearanżowaną w latach 2022–2023 według projektu dr Anny Skołożyńskiej-Cieciery. Dla turystów wieżę przystosowano w latach 70. XX wieku, dobudowując nowe podesty i schody. Taras widokowy jest 40 metrów nad ziemią, a pod nim działa niewielka kawiarnia. Po drodze mija się skarbiec z salą multimedialną i animacją o śnie Leszka Czarnego, piętro z makietą dawnej fary, piętro dźwięków z dzwonami (najstarszy pochodzi z fary) oraz kotłami wojennymi z XVII i XVIII wieku ze Szczebrzeszyna i Uchań. Bilet kosztuje 20 zł normalny i 15 zł ulgowy, a łączony z podziemiami Archikatedry 26/18 zł.
Zima 2026: krótsze godziny, jarmark 19–20 grudnia, śliski bruk
Zimą Stare Miasto zwiedza się inaczej niż latem. Wieża Trynitarska w listopadzie 2026 roku jest otwarta dla indywidualnych turystów tylko w soboty, w godzinach 11:00–13:30 i 14:30–16:30 (zamknięcie o 17:00); w dni powszednie wchodzą wyłącznie grupy powyżej 20 osób po rezerwacji. Godziny na grudzień muzeum ogłasza w aktualnościach. Lubelska Trasa Podziemna działa cały rok, ale w dni powszednie poza sezonem ma tylko jedno wejście, o 14:00 – bez biletu kupionego wcześniej łatwo odejść z niczym. Muzeum w Bramie Krakowskiej jest zamknięte w niedziele i poniedziałki.
Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego zapowiedział na 19–20 grudnia 2026 roku jarmark bożonarodzeniowy na deptaku Krakowskie Przedmieście, przy skrzyżowaniu ze Świętoduską, obok ratusza – kilkadziesiąt metrów od Bramy Krakowskiej (sobota 11:00–20:00, niedziela 12:00–19:00). Na samym Starym Mieście trzeba liczyć się z kamiennym brukiem i spadkami terenu: ulica Grodzka i zejście spod Bramy Grodzkiej w stronę placu Zamkowego bywają przy mrozie śliskie, a w grudniu po 15:30 robi się ciemno. Dla wózków i osób o ograniczonej mobilności wygodniejsza jest trasa Brama Krakowska – Rynek – plac Po Farze niż zejście do zamku.
Przydatne wskazówki
Zdjęcia 6
Lokalizacja
Lokalizacja: Lublin, lubelskie
Wyznacz trasęDojazd
Lokalizacja i punkt startowy
Najwygodniej zacząć spacer od Bramy Krakowskiej przy placu Władysława Łokietka, na końcu deptaka Krakowskie Przedmieście. Stamtąd ulica Bramowa prowadzi na Rynek z Trybunałem Koronnym, a Grodzka – w dół do Bramy Grodzkiej i dalej do Zamku Lubelskiego.
Samochodem
Do Lublina prowadzą drogi ekspresowe S17 (od Warszawy), S12 (od Radomia i Puław oraz od Chełma) i S19 (od Rzeszowa i Kraśnika), połączone obwodnicą miasta. Do centrum zjeżdża się w kierunku Śródmieścia; samo Stare Miasto jest w większości strefą ruchu pieszego i nie ma tam miejsc dla turystów.
Parking
Centrum jest w Strefie Płatnego Parkowania. Od stycznia 2025 roku pierwsza godzina w podstrefie A kosztuje 5 zł, druga 6 zł, trzecia 7 zł (uchwała Rady Miasta Lublin). Najbliżej Starego Miasta są płatne parkingi przy placu Zamkowym, pod Zamkiem Lubelskim, oraz przy placu Katedralnym, obok Wieży Trynitarskiej. Dni i godziny pobierania opłat sprawdź na parkomacie.
Komunikacja publiczna
Przystanki Brama Krakowska (01, 02 i 04) obsługują autobusy i trolejbusy ZDiTM Lublin, m.in. linie 5, 6, 17, 22, 23, 24, 25 i 39 oraz trolejbusy 156 i 160 (stan według mapy OSM, listopad 2026). Z dworca Lublin Główny i Dworca Metropolitalnego do Bramy Krakowskiej jest około 2 km w linii prostej – pieszo 25–30 minut, autobusem kilkanaście minut. Od strony zamku dojeżdża się na przystanek Muzeum Narodowe – Zamek.
Dojście piesze
Z przystanku Brama Krakowska do Rynku jest 2–3 minuty, do wejścia do Lubelskiej Trasy Podziemnej przy Trybunale około 150–200 m, do Wieży Trynitarskiej około 150 m przez plac Katedralny. Z Rynku do Bramy Grodzkiej jest około 200 m w dół ulicą Grodzką, a stamtąd do Zamku Lubelskiego – kolejne 5 minut.
Polecany czas zwiedzania
Spacer bez biletów: Brama Krakowska, Rynek z Trybunałem Koronnym, ulica Grodzka do Bramy Grodzkiej z widokiem na zamek i powrót przez plac Po Farze z reliktami kościoła św. Michała. Wystarczy na pierwszy kontakt z miastem.
Spacer połączony z Lubelską Trasą Podziemną (około 45 minut, wejście o stałej godzinie) i wejściem na Wieżę Trynitarską albo do Muzeum Historii Miasta Lublina w Bramie Krakowskiej. Zimą trzeba ułożyć plan pod godziny wejść, bo każde miejsce ma inne dni otwarcia.
Wszystkie atrakcje Starego Miasta – podziemia, wieża, muzeum w Bramie Krakowskiej i wystawa w Bramie Grodzkiej – a po południu zejście do Zamku Lubelskiego. Wieczorem spacer po oświetlonym Rynku i kolacja w jednej z kamienic.
Często zadawane pytania
Co zobaczyć na Starym Mieście w Lublinie?
Ile kosztuje Lubelska Trasa Podziemna i o której są wejścia?
Czy Wieża Trynitarska jest otwarta zimą?
Gdzie zaparkować przy Starym Mieście w Lublinie?
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Starego Miasta w Lublinie?
Czy Lubelska Trasa Podziemna nadaje się dla dzieci?
Czy można zwiedzać Stare Miasto z psem?
Czy w grudniu 2026 roku będzie jarmark świąteczny przy Starym Mieście?
Atrakcje w pobliżu
Zamek Lubelski
Zamek nad Starym Miastem w Lublinie łączy trzy zupełnie różne warstwy historii. Najstarsza to romański donżon z przełomu XIII i XIV wieku i gotycka kaplica Trójcy Świętej, pokryta w 1418 roku freskami w stylu rusko-bizantyjskim. Druga to sala, w której sejm 1569 roku zawarł unię polsko-litewską. Trzecia to neogotycki gmach z lat 20. XIX wieku, przez ponad sto lat służący jako więzienie carskie, niemieckie i stalinowskie. Dziś mieści się tu Muzeum Narodowe w Lublinie.
LublinMuzeum Zamoyskich w Kozłówce
Pałac Bielińskich z około 1742 roku, od 1799 roku własność Zamoyskich, z wnętrzami urządzonymi przez Konstantego Zamoyskiego w latach 1897–1914. Obok kaplica wzorowana na Wersalu, Powozownia i dwie wystawy sztuki socrealizmu – kolekcji, która trafiła tu dzięki Centralnej Składnicy Muzealnej. Pałac zwiedza się w grupach z nagraniem przewodnika; w 2026 roku jest czynny do 29 listopada.
KozłówkaKazimierz Dolny — Rynek i Stare Miasto
Historyczne centrum Kazimierza Dolnego nad Wisłą, z czworobocznym rynkiem lokowanym na prawie magdeburskim w 1406 roku. Przy placu stoją manierystyczne kamienice braci Przybyłów z 1615 roku, drewniana studnia z XIX wieku i dawny ratusz. Miasto płonęło co najmniej pięciokrotnie, a obecny kształt zabudowy jest efektem powojennej odbudowy prowadzonej przez architekta Karola Sicińskiego. Wstęp na rynek jest bezpłatny.
Kazimierz DolnyZamek w Janowcu
Zamek w Janowcu to ruina-rezydencja na skarpie lewego brzegu Wisły, dokładnie naprzeciw Kazimierza Dolnego. Budowę zaczął Mikołaj Firlej w 1508 r., przebudowywał ją m.in. Santi Gucci, a po potopie szwedzkim – Lubomirscy. Dziś to samodzielne Muzeum Zamek w Janowcu: częściowo odbudowane skrzydła, dziedziniec z krużgankami, park i skansen dworski. W 2026 r. zamek obchodzi 500-lecie.
Janowiec