muzeum pożarnictwa Alwernia zabytkowe wozy strażackie Mercedes 1926 muzeum dla dzieci historia straży pożarnej

Małopolskie Muzeum Pożarnictwa w Alwerni

Co wyróżnia to miejsce

Muzeum założone w 1953 roku przez Zbigniewa Gęsikowskiego
Ponad 4000 eksponatów, w tym kilkanaście wozów strażackich
Mercedes z 1926 roku, nagrodzony Sybillą w 1999 roku
Wozy konne z lat 1910–1913 i konna sikawka Rezac
Tor przeszkód, zadymiony korytarz i symulator wyjazdu
Nowy gmach z 2024 roku z windą na wszystkie poziomy
Wstęp płatny Wewnątrz budynku

Dla kogo

Opis

Muzeum założone 4 maja 1953 roku przez aptekarza z Alwerni

Małopolskie Muzeum Pożarnictwa powstało 4 maja 1953 roku z inicjatywy farmaceuty kpt. Zbigniewa Konrada Gęsikowskiego, który dziś jest jego patronem. Gmina Alwernia przedstawia placówkę jako najstarsze muzeum pożarnicze w Polsce. Gęsikowski urodził się 11 lutego 1919 roku we Wrocławiu, walczył w kampanii wrześniowej, w latach 1943–1945 działał w strukturach Armii Krajowej, a po wojnie ukończył farmację na Uniwersytecie Poznańskim. W 1951 roku dostał nakaz uruchomienia apteki w Alwerni i został tu na stałe. Według planszy biograficznej w muzeum reaktywował miejscową Ochotniczą Straż Pożarną i przez kolejne dekady gromadził stary sprzęt, kroniki, regulaminy, czasopisma i podręczniki – w ciągu 30 lat uzbierał około 300 eksponatów, 600 plakatów i 2500 pozycji archiwalnych. Zmarł w styczniu 1993 roku, a jego imię nosi główna ulica miasta.

Przez ponad 70 lat muzeum prowadzili społecznie druhowie z OSP Alwernia, którzy sami konserwowali pojazdy. W 1999 roku ich praca nad samochodem strażackim Mercedes z 1926 roku dostała doroczną nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Sybilla”. W 2002 roku Rada Miejska nadała muzeum status gminnej instytucji kultury, a w 2023 roku placówka stała się filią Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie, które przejęło zbiory od OSP. Kolekcja liczy dziś ponad 4000 obiektów: wozy konne i samochody pożarnicze, medale, odznaczenia, plakietki, fotografie, zbiory filumenistyczne i filatelistyczne, dokumenty i publikacje.

Nowy gmach z lat 2022–2023: trzy poziomy i ok. 2,3 tys. m²

Do 2024 roku zbiory mieściły się w pomieszczeniach strażnicy OSP. Nowy budynek stanął tuż obok, w latach 2022–2023, z inicjatywy marszałka województwa Witolda Kozłowskiego. Według tablicy pamiątkowej w muzeum projekt przygotowała krakowska pracownia Pro Archivision, a budowę wykonała firma ARCO SYSTEM z Oświęcimia, pod nadzorem konserwatorskim. Inwestycja kosztowała ponad 20 mln zł, w tym 8,1 mln zł z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego 2014–2020. Gmach ma powierzchnię użytkową blisko 2,3 tys. m² i trzy poziomy ekspozycji: garaż na poziomie −1, salę główną na parterze i piętro interaktywne.

Budynek przekazano do użytku 9 marca 2024 roku, a dla turystów muzeum otwarto w maju 2024. Z tego dnia pochodzi pamiątkowa plakieta od komendantów powiatowych i miejskich Państwowej Straży Pożarnej województwa małopolskiego, wręczona dyrektorowi Markowi Bębenkowi – wisi w ramie razem z tekstem „Dziesięciu przykazań prawego strażaka” przedrukowanym z miesięcznika „Strażak” nr 1 z 1901 roku. Przykazanie trzecie radzi: „Śpij jak zając, a bądź mężny jak lew”.

Poziom −1: garaż z kilkunastoma wozami strażackimi

Najwięcej pojazdów stoi w podziemnym garażu, oświetlonym wyłącznie sztucznie. Muzeum w deklaracji dostępności wymienia tu m.in. Polskiego Fiata 621L z 1938 roku, Dodge WC-52 z 1942 roku, Opla Blitza, Tatrę 138, MAN 13.168 i Magirusa S3500. Pod ścianą ustawiono Stara GPr 1500 oraz Jelcze 002, 003 i 005, na środku Barracuda, a przed nią Star 266. Jest też Star 20, przyczepa oddymiająca, dwa Żuki (A-15 i 151B) i Polonez Caro Plus w barwach straży.

Między pojazdami ustawiono stanowiska ze sprzętem: pompę ręczną, motopompy, agregat pianotwórczy, miechy i gaśnice. Tuż przy wejściu stoi makieta, na której pokazano powódź oraz pożar lasu i zabudowań, a na końcu sali – Toyota przerobiona na symulator jazdy do pożaru. Dla miłośników motoryzacji to najważniejsza część muzeum – w jednej sali stoją wozy od przedwojennego Fiata po Poloneza Caro Plus.

Parter: Mercedes z 1926 roku i konna sikawka Rezac

Główna sala na poziomie wejścia skupia najstarsze i najcenniejsze obiekty. Po lewej stoi Mercedes z 1926 roku, który muzeum określa jako bodaj najcenniejszy, sprawny technicznie i najlepiej zachowany zabytek tego typu w Polsce. Obok – akumulatorowy wózek jezdniowy Stal-258 w barwach straży. Na podeście ustawiono konną sikawkę Rezac, zwijadło węży, dwie sikawki ręczne i pompę membranową Białogon. Do najcenniejszych obiektów należą też wozy konne z lat 1910–1913.

Po prawej stronie półokrągły ekran opowiada historię ognia, a w gablotach są hełmy strażackie, toporki, mundury galowe i czapki, w tym galowy mundur strażaka z Podhala. Na balkonie nad salą stoją ręczne ostrzegacze pożarowe i gablota z modelami samochodów pożarniczych. Plansze ścienne streszczają historię polskiego pożarnictwa (od Krajowego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych w Galicji z 1875 roku) i dzieje OSP Alwernia, założonej w 1895 roku – w 1913 roku straż kupiła pierwszą sikawkę kołową, a w 1957 roku dostała pierwszy samochód, używanego Bedforda. Plansza przypomina też pożar klasztoru Bernardynów w nocy z 6 na 7 marca 2011 roku, w czasie którego zginął naczelnik OSP Alwernia Jerzy Wojtoń.

Piętro: tor przeszkód, zadymiony korytarz i grająca ściana

Górny poziom jest zrobiony z myślą o dzieciach i młodzieży. Zamiast gablot są stanowiska, przy których coś się robi:

  • tor przeszkód z równoważnią i drabinkami, wzorowany na ćwiczeniach sprawnościowych strażaków,
  • korytarz imitujący zadymione pomieszczenie,
  • szatnia strażacka ze stanowiskiem kamery termowizyjnej,
  • „magic wall” – grająca ściana, na której dyryguje się orkiestrą strażacką; obok wiszą instrumenty orkiestr OSP,
  • stanowiska z zaworami, zapachami, słuchawkami i quizami,
  • symulator wyjazdu do pożaru,
  • sale warsztatowe, w których odbywają się zajęcia z wirtualnym gaszeniem pożaru w goglach VR.

W gablotach na tym poziomie są pamiątki pożarnicze i medale. Gość Niedzielny opisywał też makietę domu z efektami świetlnymi i dymnymi, która pokazuje, jakie urządzenia domowe mogą wywołać pożar.

Bilety 30 zł i godziny otwarcia w 2026 roku

Według cennika Muzeum Małopolski Zachodniej bilet normalny kosztuje 30 zł, ulgowy 20 zł, a rodzinny (rodzice z dziećmi w wieku szkolnym) 80 zł (2026). Uczestnicy lekcji muzealnych płacą 10 zł, a opłata za przewodnika wynosi 50 zł (25 zł dla osoby z niepełnosprawnością). Bezpłatnie wchodzą dzieci do 3 lat oraz posiadacze Karty Polaka. Ulga przysługuje m.in. uczniom, studentom, emerytom, rencistom, osobom z niepełnosprawnościami, nauczycielom oraz mieszkańcom gminy Alwernia; opiekun osoby z niepełnosprawnością nie płaci. Bilety kupuje się w kasie muzeum w godzinach otwarcia.

Od października 2026 roku muzeum jest czynne od poniedziałku do piątku w godz. 9:00–17:00, a w soboty, niedziele i święta w godz. 11:00–17:00. Wcześniej w dni robocze zamykano je o 15:00 i część serwisów turystycznych wciąż podaje stare godziny. Muzeum bywa zamknięte w pojedyncze dni – w 2026 roku były to 27 września i 1 listopada – więc przed wyjazdem warto zajrzeć na stronę MMZ albo zadzwonić do kasy. Zwiedzanie grupowe i warsztaty rezerwuje się przez Dział Edukacji MMZ w Wygiełzowie.

Dostępność i ograniczenia

Budynek jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami: winda obsługuje wszystkie trzy poziomy, przy kasie jest obniżona lada, a w korytarzu za kasą przystosowana toaleta i pokój dla matki z dzieckiem. Windę przywołuje pracownik kasy. Przy drzwiach wejściowych i w przejściu do korytarza są progi o wysokości 2 cm. Pętli indukcyjnej na razie nie ma – muzeum planuje jej montaż w 2027 roku. Wejść można z psem przewodnikiem.

To muzeum w całości pod dachem, więc pogoda nie gra roli i nadaje się na deszczowy dzień. Trzeba się jednak liczyć z tym, że przy imprezach – Dniu Strażaka czy Nocy Muzeów, z pokazami zabytkowych wozów – w budynku robi się tłoczno, a zwiedzanie w ciszy jest wtedy niemożliwe. Kto przyjeżdża bez dzieci, powinien wiedzieć, że całe piętro to stanowiska do zabawy i ćwiczeń, a zabytkowe pojazdy skupiają się w garażu i na parterze.

Przydatne wskazówki

Od października 2026 muzeum w dni robocze jest czynne do 17:00 – część serwisów podaje jeszcze stare godziny do 15:00.
Z dziećmi w wieku szkolnym opłaca się bilet rodzinny za 80 zł zamiast osobnych biletów po 30 i 20 zł.
Zwiedzanie zacznij od garażu na poziomie −1, a piętro z torem przeszkód zostaw na koniec – dzieci zostają tam najdłużej.
Mieszkańcy gminy Alwernia i obywatele UE mają prawo do biletu ulgowego – w kasie przyda się dokument.
Windę przywołuje pracownik kasy – jeśli jedziesz z wózkiem, zgłoś to od razu przy zakupie biletu.
Grupy i warsztaty rezerwuje Dział Edukacji MMZ pod nr 885 386 913, w dni robocze w godz. 9:00–13:00.
Wizytę łatwo połączyć z klasztorem Bernardynów w Alwerni i Parkiem Etnograficznym Krakowiaków Zachodnich w Wygiełzowie.

Zdjęcia 65

Lokalizacja

Adres: Korycińskiego 6a, 32-566 Alwernia

Wyznacz trasę

Dojazd

Lokalizacja i punkt startowy

Muzeum stoi w Alwerni przy ul. Korycińskiego 6a, obok remizy OSP. Alwernia leży w powiecie chrzanowskim, około 35–40 km drogą na zachód od centrum Krakowa. Współrzędne podawane przez muzeum: N 50°04’10.5”, E 19°32’14.1”.

Samochodem

Z Krakowa najprościej jechać drogą wojewódzką nr 780, która zaczyna się na węźle Bielany (A4/DK7) i prowadzi przez Kryspinów, Liszki, Brodłę i Porębę Żegoty prosto do Alwerni – przejazd z centrum Krakowa zajmuje około 45 minut. Szybsza bywa autostrada A4 do węzła Rudno w Grojcu, około 4 km na północ od miasta. Z Katowic dojeżdża się A4 do tego samego węzła. Od strony Chrzanowa, Libiąża i Oświęcimia prowadzi DW780 przez Babice i Kwaczałę.

Parking

Bezpośrednio przy budynku jest niewielki parking wyłożony kostką, a około 50 m od wejścia – duży parking dla samochodów osobowych i autokarów. Muzeum nie podaje liczby miejsc ani opłat za postój.

Komunikacja publiczna

Do Alwerni kursują autobusy i busy z Krakowa (m.in. trasą DW780 przez Liszki), a także z Chrzanowa, Krzeszowic i Oświęcimia. Rozkłady zmieniają się, więc połączenie warto sprawdzić w wyszukiwarce przed wyjazdem. Pociągiem nie dojedziemy – przystanek Alwernia na linii kolejowej nr 103 Trzebinia–Wadowice jest nieczynny od października 2002 roku.

Dojście piesze

Główne wejście znajduje się około 10 m od chodnika. Przed drzwiami jest próg o wysokości 2 cm, dalej kasa po prawej stronie i winda w korytarzu za kasą.

Polecany czas zwiedzania

⚡
Krótka wizyta
1h

Garaż na poziomie −1 z kilkunastoma wozami – Fiat 621L z 1938 roku, Dodge WC-52, Tatra 138, Jelcze i Stary – oraz sala główna na parterze z Mercedesem z 1926 roku, konną sikawką Rezac i gablotami z hełmami i mundurami.

⏳
Średnia wizyta
2h

Wszystkie trzy poziomy, w tym piętro interaktywne: tor przeszkód, zadymiony korytarz, kamera termowizyjna, grająca ściana z instrumentami orkiestr OSP i symulator wyjazdu do pożaru. Dobra opcja dla rodzin z dziećmi.

📅
Cały dzień
3h

Pełne zwiedzanie z przewodnikiem albo z dokładną lekturą plansz o historii polskiego pożarnictwa, dziejach OSP Alwernia i biografii Zbigniewa Gęsikowskiego, plus zajęcia warsztatowe z VR, jeśli są dostępne w dniu wizyty.

Często zadawane pytania

Ile kosztuje bilet do Muzeum Pożarnictwa w Alwerni?
Według cennika Muzeum Małopolski Zachodniej na 2026 rok bilet normalny kosztuje 30 zł, ulgowy 20 zł, a rodzinny – dla rodziców z dziećmi w wieku szkolnym – 80 zł. Uczestnicy muzealnych lekcji warsztatowych płacą 10 zł. Opłata za przewodnika to 50 zł, a dla osoby z niepełnosprawnością 25 zł. Dzieci do 3 lat wchodzą bezpłatnie (poza zorganizowanymi grupami), podobnie posiadacze Karty Polaka. Opiekun osoby z niepełnosprawnością nie płaci za wstęp. Bilety kupuje się w kasie muzeum w godzinach otwarcia.
W jakich godzinach jest otwarte muzeum i czy trzeba się wcześniej umawiać?
Od października 2026 roku muzeum jest czynne od poniedziałku do piątku w godz. 9:00–17:00, a w soboty, niedziele i święta w godz. 11:00–17:00. Wcześniej w dni robocze zamykano je o 15:00 i w części katalogów turystycznych nadal widnieją stare godziny, a niektóre podają też wymóg wcześniejszego kontaktu telefonicznego. Oficjalna strona MMZ informuje po prostu, że bilety są dostępne w kasie w godzinach otwarcia; rezerwacji wymagają zwiedzanie grupowe i warsztaty. Muzeum bywa zamknięte w pojedyncze dni, np. 1 listopada, więc przed wyjazdem warto sprawdzić stronę Muzeum Małopolski Zachodniej.
Ile czasu zajmuje zwiedzanie?
Same pojazdy w garażu i sala główna z Mercedesem z 1926 roku to około godziny spokojnego oglądania. Rodzina z dziećmi powinna zarezerwować dwie godziny albo więcej, bo na piętrze jest tor przeszkód, korytarz imitujący zadymione pomieszczenie, grająca ściana, kamera termowizyjna i symulator wyjazdu do pożaru – i tam dzieci zostają najdłużej. Kto chce dokładnie przeczytać plansze o historii polskiego pożarnictwa, OSP Alwernia i biografii Zbigniewa Gęsikowskiego, musi doliczyć kolejne pół godziny.
Czy muzeum jest odpowiednie dla małych dzieci?
Tak, górne piętro zaprojektowano właśnie z myślą o dzieciach. Jest tam tor przeszkód z równoważnią i drabinkami, korytarz imitujący zadymione pomieszczenie, stanowiska z zapachami, zaworami i quizami oraz grająca ściana, na której dyryguje się orkiestrą strażacką. W sali głównej i w garażu dzieci mogą z bliska oglądać wozy strażackie. W korytarzu za kasą jest pokój dla matki z dzieckiem i przystosowana toaleta. Dzieci do 3 lat wchodzą bezpłatnie, a dla rodziców z dziećmi w wieku szkolnym jest bilet rodzinny za 80 zł.
Jakie zabytkowe wozy strażackie można zobaczyć?
Najcenniejszy jest Mercedes z 1926 roku – muzeum określa go jako bodaj najlepiej zachowany i sprawny technicznie zabytek tego typu w Polsce, a w 1999 roku jego konserwacja przyniosła druhom z Alwerni nagrodę Sybilla. W zbiorach są też wozy konne z lat 1910–1913, konna sikawka Rezac, Polski Fiat 621L z 1938 roku i Dodge WC-52 z 1942 roku. W garażu stoją m.in. Opel Blitz, Tatra 138, MAN 13.168, Magirus S3500, Stary (GPr 1500, 266, 20), Jelcze 002, 003 i 005, Barracuda, dwa Żuki i Polonez Caro Plus.
Czy muzeum jest dostępne dla osób na wózkach?
Tak. Budynek oddany w 2024 roku ma windę obsługującą wszystkie trzy poziomy ekspozycji – garaż, parter i piętro. Windę przywołuje pracownik kasy, który prowadzi też do niej zwiedzających. Prawa część lady w kasie ma obniżoną wysokość, a w korytarzu za kasą jest toaleta przystosowana dla osób z niepełnosprawnościami. Przy drzwiach wejściowych i w wejściu do korytarza są progi o wysokości 2 cm. Pętli indukcyjnej dla osób słabosłyszących jeszcze nie ma – muzeum planuje jej montaż w 2027 roku. Można wejść z psem przewodnikiem.
Jak dojechać do muzeum z Krakowa i gdzie zaparkować?
Alwernia leży około 35–40 km drogą na zachód od Krakowa. Najprostsza trasa prowadzi drogą wojewódzką nr 780 przez Kryspinów, Liszki i Brodłę; alternatywą jest autostrada A4 do węzła Rudno w Grojcu, około 4 km od miasta. Przy samym budynku jest niewielki parking, a około 50 m od wejścia duży parking także dla autokarów. Do Alwerni dojeżdżają autobusy i busy z Krakowa, Chrzanowa i Krzeszowic. Pociągiem nie dojedziemy – przystanek kolejowy w Alwerni jest nieczynny od 2002 roku.

Atrakcje w pobliżu

Zatorland
11,3 km

Zatorland

Rodzinny park rozrywki w Zatorze, działający od 2009 roku na ok. 20 ha przy ul. Parkowej. Cztery strefy w jednym bilecie: Park Ruchomych Dinozaurów (ponad 100 modeli, w tym 35-metrowy Argentynozaur), Park Owadów, Park Mitologii na wodzie i lunapark z kolejkami dla dzieci. Bilet online 99,90 zł, dzieci do 90 cm 3 zł (2026). Najlepszy dla rodzin z dziećmi w wieku ok. 3–10 lat.

Zator
Energylandia
11,9 km

Energylandia

Największy park rozrywki w Polsce, otwarty w 2014 roku między Krakowem a Katowicami. Ponad 130 atrakcji w siedmiu strefach i około 20 kolejek górskich – od dziecięcych po Hyperiona (77 m, 142 km/h) i hybrydową Zadrę. W cenie biletu jest też strefa wodna. Sezon 2026 trwa od 16 kwietnia do 31 października, zimą działa Winter Kingdom. Na wizytę potrzeba całego dnia, w wakacje i weekendy trzeba się liczyć z długimi kolejkami.

Zator
Kraków Valley Golf & Country Club
15,2 km

Kraków Valley Golf & Country Club

Kraków Valley Golf & Country Club w Paczółtowicach, około 30 km na zachód od Krakowa, to pole 18 dołków par 72 o długości 6518 m, zaprojektowane przez kalifornijskiego architekta Ronalda Freama zgodnie ze standardami USGA. Obok jest 6-dołkowe pole par 18 i całoroczny driving range. Osoba bez doświadczenia może zacząć od 45-minutowej lekcji próbnej ze sprzętem w cenie, a później zrobić kurs na Zieloną Kartę.

Paczółtowice
Dolina Będkowska
18,5 km

Dolina Będkowska

Dolina Będkowska to licząca 7–8 km dolina potoku Będkówki w Parku Krajobrazowym Dolinki Krakowskie, jedna z najdłuższych na Jurze. Nad jej dnem wznosi się Sokolica — skała z najwyższą ścianą na Jurze i grodziskiem Wiślan na szczycie. Ponad 80 skał udostępniono do wspinaczki, a dnem doliny, zamkniętym dla ruchu aut, prowadzi niebieski szlak obok wodospadu Szum i Źródła Będkówki.

Będkowice
Zamek Pieskowa Skała
26,0 km

Zamek Pieskowa Skała

Zamek na wapiennym cyplu nad Doliną Prądnika, w granicach Ojcowskiego Parku Narodowego, około 30 km od Krakowa. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1315 roku, a renesansowy dziedziniec arkadowy i loggię wzniósł w XVI wieku Stanisław Szafraniec. Od 1950 roku zamek należy do muzeum na Wawelu i mieści wystawy sztuki europejskiej, kultury staropolskiej i malarstwa angielskiego.

Sułoszowa
Ojcowski Park Narodowy
26,0 km

Ojcowski Park Narodowy

Ojcowski Park Narodowy to 21 km² wapiennych dolin Prądnika i Sąspówki tuż za Krakowem – najmniejszy park narodowy w Polsce. Na krótkim odcinku mieści skalne bramy i ostańce, jaskinie, ruiny zamku Kazimierza Wielkiego, kaplicę „Na Wodzie” i renesansowy zamek w Pieskowej Skale z Maczugą Herkulesa. Wstęp do parku jest wolny, płaci się za obiekty. Zimą jaskinie są zamknięte, ale szlaki pozostają dostępne.

Ojców