Samotnia schronisko Samotnia Mały Staw Kocioł Małego Stawu Karkonosze Karpacz

Schronisko PTTK Samotnia

Co wyróżnia to miejsce

Schronisko na 1195 m nad brzegiem Małego Stawu
Tradycja budy pasterskiej udokumentowana od 1670 roku
Zabytkowa bryła z lat 1922–1934 z wieżyczką i dzwonem
Z Karpacza Wang ok. 4 km i 1,5 godziny marszu
Polodowcowy kocioł ze ścianami wysokimi na ok. 200 m
Blisko Strzechy Akademickiej i szlaku na Śnieżkę
Częściowo płatny Wewnątrz i na zewnątrz

Dla kogo

Opis

Schronisko na dnie polodowcowego kotła

Samotnia stoi na wysokości 1195 m n.p.m., na brzegu Małego Stawu, w Kotle Małego Stawu na północnych stokach głównego grzbietu Karkonoszy. Z trzech stron schronisko zamykają strome zbocza kotła, wysokie na około 200 metrów, z czwartej otwiera się widok w stronę Karpacza. To położenie decyduje o charakterze miejsca, a zimą także o tym, którędy da się tu dojść: część szlaku przez kocioł jest zamykana z powodu zagrożenia lawinowego.

Sam Mały Staw to jezioro polodowcowe o powierzchni około 2,9 ha i maksymalnej głębokości 7,3 m; przepływa przez nie potok Łomnica. Przez znaczną część roku tafla jest skuta lodem. Staw leży na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego, który przypomina, że kąpiel w górskich stawach jest zakazana i karana grzywną. Schronisko jest własnością PTTK, a nazwa niemiecka obiektu brzmiała Kleine Teichbaude — od Kleiner Teich, czyli Małego Stawu.

Od pasterskiej budy do zabytku

Historia tego miejsca jest dłuższa niż historia turystyki w Karkonoszach. 7 września 1670 roku rektor wrocławskiego gimnazjum Christian Gryphius opisał spotkanie nad Małym Stawem ze starym budziarzem, który żywił się mlekiem kóz, a zimą zabijał drzwi budy belkami. W 1710 roku księga kościelna w Cieplicach odnotowała śmierć Georga Schodera, „budziarza przy Małym Stawie”. Kolejne pokolenia gospodarzy łączyły hodowlę bydła z goszczeniem coraz liczniejszych wędrowców, którzy nocowali na sianie na strychu.

Zmiany przyspieszyły pod koniec XIX wieku. Dawny budynek rozebrano w 1872 roku, a w 1883 roku nowy stanął już w dzisiejszym miejscu, około 40 metrów od brzegu. W 1891 roku kupił go Henryk Richter, który urządził sale noclegowe na poddaszu i dodał charakterystyczną wieżyczkę z dzwonem-sygnaturką odlanym w Jeleniej Górze. Rozbudowa z lat 1922–1923, uroczyście oddana turystom 17 lipca 1923 roku, i dobudowa północnego skrzydła w 1934 roku nadały schronisku obecny kształt. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków (nr A/1354/640/J z 30 maja 1980 roku).

Po 1945 roku schronisko przejęło Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, a od 1950 roku PTTK; nazwa „Samotnia” pochodzi z lat powojennych. Od 13 czerwca 1966 roku kierował nim Waldemar Siemaszko, którego imię nosi schronisko, a po jego śmierci w 1994 roku — żona Sylwia z rodziną. W 2024 roku zakończyła się trwająca 58 lat era Siemaszków: 15 maja 2024 roku obiekt przejął nowy dzierżawca wyłoniony w przetargu spółki Sudeckie Hotele i Schroniska PTTK. Zmiana wywołała protesty stałych bywalców, a wnętrza po wyprowadzce poprzednich gospodarzy wymagały ponownego wyposażenia.

Historie, których nie ma na tablicy przy wejściu

Samotnia mogła wyglądać zupełnie inaczej. W 1913 roku ówczesny właściciel zamierzał sprzedać całą parcelę — łąkę i wschodni oraz południowy brzeg stawu, łącznie 4 hektary — pod budowę dużego zajazdu z kolonią domów. Sprzeciw członków Towarzystwa Karkonoskiego doprowadził do zarządzenia z 6 lutego 1913 roku, które całkowicie zakazało zmiany zabudowy nad Małym Stawem. Na głazie przy drodze w stronę Strzechy Akademickiej zachował się wykuty napis „Erbaut Herr Franz Krauss 1922”, upamiętniający gospodarza, który przeprowadził ostatnią dużą rozbudowę.

Czasy Waldemara Siemaszki przyniosły rozwiązania niezwykłe jak na górskie schronisko lat 70.: pierwszą w Sudetach biologiczną oczyszczalnię ścieków, samoobsługową narciarnię urządzoną w 1973 roku i garaż na pierwszy w Karkonoszach kanadyjski skuter śnieżny. Ekspertyza techniczna z 1975 roku uznała remont kapitalny za nieopłacalny i pojawił się pomysł zamiany budynku w muzeum górskie, ale schronisko działało dalej. Od 1967 roku rozgrywano tu zawody narciarskie o Puchar Samotni w slalomie; zakończono je w 1981 roku ze względu na ochronę rezerwatu i wznowiono w 1995 roku. Z tych samych powodów zrezygnowano z zawodów płetwonurków w Małym Stawie o „Błękitną Wstęgę Samotni”.

Co jest na miejscu dzisiaj

Schronisko oferuje 49 miejsc noclegowych i restaurację z kuchnią schroniskową — kwaśnicą, bigosem, szarlotką. Według informacji schroniska z 2026 roku jadalnia działa od poniedziałku do czwartku w godzinach 7:30–21:00, a od piątku do niedzieli 7:00–21:00. Najważniejsze zasady i udogodnienia:

  • doba noclegowa trwa od 14:00 do 10:00, cisza nocna obowiązuje bezwzględnie od 22:00 do 6:00
  • nie ma noclegów na podłodze — przepisy przeciwpożarowe tego zabraniają, więc bez rezerwacji można nie dostać miejsca
  • wrzątek jest dostępny bezpłatnie całą dobę, a prysznice są bezpłatne dla zameldowanych gości
  • działa przechowalnia bagażu, płacić można gotówką albo kartą (za wybrane usługi)
  • obowiązuje zakaz biwakowania wokół schroniska i zakaz spożywania własnego alkoholu

Aktualnego cennika noclegów nie udało się potwierdzić w źródle z datą — schronisko odsyła do systemu rezerwacji. Samotnia leży na jednej z najpopularniejszych tras w stronę Śnieżki, więc w wakacje, ferie i długie weekendy noclegi trzeba rezerwować z dużym wyprzedzeniem, a kto chce spokoju, lepiej trafi poza szczytem sezonu. Park narodowy prowadzi przy schronisku kamerę internetową, dzięki której przed wyjściem można sprawdzić widoczność i pokrywę śnieżną w kotle.

Szlak z Karpacza i otoczenie schroniska

Najprostsze dojście prowadzi od Świątyni Wang w Karpaczu. Do Polany idzie się około 2,1 km i 50 minut, dalej szlakiem niebieskim przez Domek Myśliwski — kolejne 2,1 km. Całość to nieco ponad 4 km i około półtorej godziny, z podejściem rzędu 330 metrów. Ostatni odcinek wychodzi z lasu na otwartą przestrzeń, skąd po raz pierwszy widać ściany kotła i dach schroniska nad wodą.

Ze schroniska blisko jest do sąsiednich miejsc. Strzecha Akademicka, osobne schronisko PTTK, leży zaledwie około 600 metrów dalej, kilkanaście minut drogi. Niebieski szlak prowadzi dalej na Spaloną Strażnicę (1430 m) na grzbiecie i Równię pod Śnieżką, skąd czerwonym szlakiem dochodzi się w stronę Śnieżki. Popularna pętla Karkonoskiego Parku Narodowego „Wokół Kotłów Wielkiego i Małego Stawu” liczy około 15 km i prowadzi od Wang przez Polanę, krawędzie obu kotłów i Spaloną Strażnicę. Z krawędzi Kotła Małego Stawu widać schronisko z góry — park prosi jednak, by nie podchodzić do krawędzi, bo grozi to upadkiem z wysokości.

Zima: lawiny, zamknięcia i obejście

Kocioł Małego Stawu to teren lawinowy, o czym świadczy także historia: lekarz z Jeleniej Góry K.G. Linder opisał zimową wycieczkę z 7 lutego 1737 roku, podczas której lawina rozbiła prawie dwumetrowy lód na stawie i wyrzuciła jego bryły na brzeg. Dziś Karkonoski Park Narodowy wydziela w kotle — od Szerokiego Żlebu do żlebu Wrota Przemytników — strefę szkoleń w poruszaniu się w trudnych warunkach zimowych, dostępną wyłącznie za zgodą parku.

Dla turysty praktyczne znaczenie ma to, że odcinek niebieskiego szlaku z Domku Myśliwskiego do Samotni jest zimą zamykany z powodu zagrożenia lawinowego, a także od 15 marca do 31 maja ze względu na ochronę przyrody. Obejściem jest droga transportowa od Domku Myśliwskiego — szersza i omijająca strefę lawinową. Zimą zamykany jest też fragment czerwonego szlaku grzbietowego nad kotłami; wariant zimowy wyznaczają tyczki prowadzące dalej od krawędzi Kotłów Wielkiego i Małego Stawu. Park zaznacza, że zamknięcia zależą od warunków pogodowych i grubości pokrywy śnieżnej, dlatego przed wyjściem trzeba sprawdzić komunikat turystyczny KPN i komunikat lawinowy GOPR.

Samo dojście do schroniska drogą transportową jest zimą w zasięgu osoby bez doświadczenia wysokogórskiego, ale wymaga butów z dobrą podeszwą, a przy oblodzeniu — raczków. Wyżej, w stronę grzbietu, zaczyna się teren dla przygotowanych. W razie wypadku po polskiej stronie Karkonoszy dzwoni się do GOPR pod numer 985.

Przydatne wskazówki

Zimą odcinek Domek Myśliwski – Samotnia bywa zamknięty; idź drogą transportową.
Przed wyjściem sprawdź komunikat turystyczny KPN i stopień zagrożenia lawinowego GOPR.
Bilet KPN kup w kasie przy Wang albo online — kontrola bywa na szlaku.
Na nocleg rezerwuj z wyprzedzeniem: schronisko nie przyjmuje gości na podłodze.
Wrzątek jest bezpłatny całą dobę — wystarczy własny kubek i herbata.
Schronisko jest bardzo popularne — na spokojną wizytę wybierz dzień powszedni poza wakacjami i feriami.
Nie podchodź do krawędzi kotła z góry — KPN ostrzega przed upadkiem z wysokości.
Zimą zabierz raczki: droga transportowa bywa oblodzona, zwłaszcza w cieniu kotła.
Kamera KPN przy Samotni pokaże widoczność i śnieg w kotle, zanim wyjdziesz z domu.

Zdjęcia 5

Lokalizacja

Lokalizacja: Karpacz, dolnośląskie

Wyznacz trasę

Dojazd

Lokalizacja i punkt startowy

Schronisko leży w granicach administracyjnych Karpacza, w Kotle Małego Stawu na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego. Nie da się do niego dojechać prywatnym samochodem. Punktem startowym jest zwykle rejon Świątyni Wang w Karpaczu Górnym, gdzie działa całoroczny punkt kasowy KPN.

Samochodem

Do Karpacza dojeżdża się drogą wojewódzką nr 366 od Jeleniej Góry albo Kowar; z Wrocławia najszybciej drogą ekspresową S3 do Jeleniej Góry. W Karpaczu trzeba przejechać przez całe miasto w górę, w kierunku Karpacza Górnego. Zimą górne ulice bywają oblodzone, a w ferie i weekendy ruch jest powolny.

Parking

Najbliżej startu są płatne parkingi w rejonie Świątyni Wang — przy ulicy Karkonoskiej, Spokojnej i przy drodze przed ulicą Na Śnieżkę. Aktualnych stawek nie udało się potwierdzić. W sezonie i ferie miejsca zapełniają się rano.

Komunikacja publiczna

Najbliższy węzeł kolejowy to Jelenia Góra, skąd kursują autobusy do Karpacza. Najbliższy przystanek przy szlaku to Karpacz Wang, około 300 metrów od kościoła i kasy KPN.

Dojście piesze

Od Wang do Polany jest około 2,1 km i 50 minut, dalej niebieskim szlakiem przez Domek Myśliwski kolejne 2,1 km do schroniska. Łącznie nieco ponad 4 km i około 1,5 godziny w jedną stronę, przy podejściu około 330 m. Zimą i od 15 marca do 31 maja odcinek Domek Myśliwski – Samotnia jest zamknięty, a obejście prowadzi drogą transportową. Wstęp do KPN kosztuje 11 zł normalny i 5,50 zł ulgowy (2026); dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie.

Polecany czas zwiedzania

⚡
Krótka wizyta
3,5 godziny

Wejście z Wang do Samotni, posiłek w schronisku i powrót tą samą drogą.

⏳
Średnia wizyta
5 godzin

Samotnia, Strzecha Akademicka i powrót przez Polanę z dłuższym postojem nad stawem.

📅
Cały dzień
cały dzień

Pętla wokół Kotłów Wielkiego i Małego Stawu przez Spaloną Strażnicę, ok. 15 km.

Często zadawane pytania

Ile idzie się do Samotni z Karpacza?
Ze Świątyni Wang w Karpaczu Górnym do schroniska jest nieco ponad 4 km, co zajmuje około półtorej godziny marszu w jedną stronę, przy podejściu rzędu 330 metrów. Najpierw idzie się około 2,1 km do Polany, gdzie spotyka się kilka szlaków, a dalej niebieskim szlakiem przez Domek Myśliwski. Trasa jest uznawana za łagodną i nadaje się dla dzieci w wieku szkolnym, choć nie dla wózka — nawierzchnia jest miejscami kamienista. Powrót tą samą drogą trwa nieco krócej. Kto ma więcej czasu, może wrócić przez Strzechę Akademicką albo wejść ze schroniska na grzbiet przez Spaloną Strażnicę, co zamienia spacer w całodniową wycieczkę.
Czy szlak do Samotni jest otwarty zimą?
Schronisko jest dostępne zimą, ale nie każdym szlakiem. Odcinek niebieskiego szlaku z Domku Myśliwskiego do Samotni, prowadzący dnem Kotła Małego Stawu, jest zimą zamykany z powodu zagrożenia lawinowego, a dodatkowo od 15 marca do 31 maja ze względu na ochronę przyrody. Obejście prowadzi drogą transportową od Domku Myśliwskiego — szerszą i bezpieczniejszą. Karkonoski Park Narodowy zaznacza, że zamknięcia zależą od warunków pogodowych i grubości pokrywy śnieżnej, więc nie mają sztywnych dat. Przed wyjściem trzeba sprawdzić komunikat turystyczny parku i komunikat lawinowy GOPR, a na miejscu stosować się do tablic przy szlaku.
Czy w Kotle Małego Stawu schodzą lawiny?
Tak, kocioł jest terenem lawinowym i to od stuleci. Jeleniogórski lekarz K.G. Linder opisał zimową wycieczkę z 7 lutego 1737 roku, podczas której lawina rozbiła na Małym Stawie lód grubości prawie dwóch metrów i wyrzuciła bryły na brzeg, a szyby w budzie strażnika stawu popękały. Dziś Karkonoski Park Narodowy udostępnia fragment kotła — od Szerokiego Żlebu do żlebu Wrota Przemytników — do szkoleń w poruszaniu się w trudnych warunkach zimowych, wyłącznie za zgodą parku. Zwykły turysta nie powinien schodzić ze szlaku ani wchodzić w żleby. Zamknięcia szlaku przez kocioł i zimowe obejścia wynikają właśnie z tego zagrożenia.
Czy można przenocować w Samotni bez rezerwacji?
Można próbować, ale to ryzykowne. Schronisko ma 49 miejsc noclegowych i zgodnie z regulaminem nie udziela noclegów na podłodze ze względu na przepisy przeciwpożarowe, więc gdy łóżka są zajęte, trzeba zejść na dół. W wakacje, ferie i długie weekendy miejsca rezerwuje się z dużym wyprzedzeniem. Rezerwacji dokonuje się przez system na stronie schroniska, mailowo lub telefonicznie. Zadatek nie podlega zwrotowi przy rezygnacji. Doba trwa od 14:00 do 10:00, cisza nocna obowiązuje od 22:00 do 6:00, a przy zameldowaniu potrzebny jest dokument tożsamości ze zdjęciem. Aktualny cennik jest dostępny w systemie rezerwacji.
Jak stara jest Samotnia?
Pierwsza pisemna wzmianka o budzie nad Małym Stawem pochodzi z 7 września 1670 roku, gdy Christian Gryphius, rektor gimnazjum św. Marii Magdaleny we Wrocławiu, opisał spotkanego tu starego pasterza. Z tego powodu Samotnia uchodzi za jedno z najstarszych schronisk w polskich górach. Obecny budynek ma jednak młodszy rodowód: stanął w dzisiejszym miejscu w 1883 roku, a ostateczny kształt nadały mu rozbudowa z lat 1922–1923 i dobudowa północnego skrzydła w 1934 roku. Schronisko jest wpisane do rejestru zabytków od 30 maja 1980 roku. Z czasów Henryka Richtera, gospodarza od 1891 roku, pochodzi wieżyczka z dzwonem, będąca symbolem schroniska.
Kto prowadzi teraz schronisko Samotnia?
Właścicielem jest PTTK, a obiektem zarządza spółka Sudeckie Hotele i Schroniska PTTK, która wydzierżawia go w przetargu. Od 1966 roku schronisko prowadził Waldemar Siemaszko, po jego śmierci w 1994 roku — żona Sylwia z rodziną; ich gospodarowanie trwało 58 lat. Umowy z nimi nie przedłużono i 15 maja 2024 roku schronisko przejął nowy dzierżawca wyłoniony w przetargu, spółka z Zakopanego prowadząca też schronisko w Tatrach. Zmiana wywołała protesty stałych gości, a poprzedni gospodarze wywieźli swoje wyposażenie, więc wnętrza urządzano od nowa. Dawna strona prowadzona przez rodzinę Siemaszków działa dziś jako strona historyczna.
Czy do Samotni można iść z psem?
Tak, z zastrzeżeniami. W Karkonoskim Parku Narodowym psa prowadzi się wyłącznie na smyczy, a właściciel powinien mieć przy sobie kaganiec. Park utrzymuje zakaz wędrówek z psami na wybranych odcinkach o łącznej długości 34 km — przebiegających przez najcenniejsze ostoje przyrody — i oznacza je tabliczkami. Niebieski szlak od Polany do Samotni nie znajduje się na tej liście, podobnie jak żółty szlak z Wang na Polanę. Zakaz obowiązuje natomiast między innymi na zielonym szlaku z Polany do Słonecznika. Park prosi też o kontrolowanie łap psa, bo ostry granit na szlakach rani poduszki, oraz o zapewnienie mu wody na trasie.

Atrakcje w pobliżu

Śnieżka
3,0 km

Śnieżka

Najwyższy szczyt Karkonoszy i całych Sudetów, 1603,3 m n.p.m., leżący dokładnie na granicy polsko-czeskiej w administracyjnych granicach Karpacza. Na wierzchołku stoją dwa charakterystyczne obiekty: barokowa kaplica świętego Wawrzyńca konsekrowana w 1681 roku i Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne w formie trzech dysków z 1974 roku. Panuje tu klimat skrajny — średnia prędkość wiatru wynosi 11,4 m/s, a odnotowane porywy sięgały 80 m/s.

Karpacz
Świątynia Wang
3,5 km

Świątynia Wang

Ewangelicki kościół w Karpaczu Górnym, zbudowany z sosnowych bali na przełomie XII i XIII wieku w norweskiej miejscowości Vang. W 1841 roku kupił go pruski król Fryderyk Wilhelm IV, a za sprawą hrabiny Fryderyki von Reden świątynia stanęła w Karkonoszach i 28 lipca 1844 roku została poświęcona. Zachowały się oryginalne rzeźbione portale z lwami i smokami. Przy kościele leży cmentarz, na którym spoczywa Tadeusz Różewicz.

Karpacz
Zamek Chojnik
10,3 km

Zamek Chojnik

Zamek Chojnik to ruiny gotyckiej warowni na szczycie góry Chojnik (627 m n.p.m.) nad Sobieszowem, dzielnicą Jeleniej Góry. Murowany zamek powstał w połowie XIV wieku, od 1392 roku należał do Schaffgotschów, a po uderzeniu pioruna w 1675 roku popadł w ruinę. Leży w enklawie Karkonoskiego Parku Narodowego, więc dochodzi się do niego szlakiem w 40–50 minut. Z wieży widać Karkonosze i Kotlinę Jeleniogórską.

Jelenia Góra
Szrenica
14,2 km

Szrenica

Szczyt zachodnich Karkonoszy o wysokości 1362 m n.p.m., w granicach Szklarskiej Poręby i Karkonoskiego Parku Narodowego. Na wierzchołku stoi schronisko z 1922 roku, a północne stoki zajmuje Szrenica Ski Arena z dwuodcinkową koleją krzesełkową działającą od 1962 roku. Pieszo wchodzi się czerwonym szlakiem przez Wodospad Kamieńczyka w około dwie i pół godziny. Klimat jest surowy: w latach 1957–1972 notowano tu średnio 264 dni z mgłą w roku.

Szklarska Poręba
Wodospad Kamieńczyka
16,1 km

Wodospad Kamieńczyka

Wodospad na potoku Kamieńczyk w Szklarskiej Porębie, w Karkonoskim Parku Narodowym. Woda spada z wysokości 27 m trzema kaskadami do wąskiego wąwozu o granitowych ścianach do 30 m — to najwyższy wodospad polskich Sudetów. Na dno wąwozu schodzi się po stalowych schodach i galerii, w kasku, za osobną opłatą 16 zł. Kasa przy wodospadzie działa przez cały rok, zimą w skróconych godzinach, a mróz zamienia kaskady w lodospady.

Szklarska Poręba
Polana Jakuszycka
20,5 km

Polana Jakuszycka

Ośrodek narciarstwa biegowego w Jakuszycach, najwyżej położonej części Szklarskiej Poręby. Sieć około 100 km przygotowywanych tras w Górach Izerskich jest bezpłatna, a śnieg leży tu średnio 156 dni w roku. Na polanie stoi Dolnośląskie Centrum Sportu ze stadionem biathlonowym i przystanek kolejowy na wysokości 878 m. Co roku startuje stąd Bieg Piastów, w 2027 roku w dniach 13–21 lutego.

Szklarska Poręba