Latarnia Morska w Świnoujściu

Najwyższa latarnia nad Bałtykiem

Latarnia Morska w Świnoujściu to najwyższa latarnia morska w Polsce i nad całym Morzem Bałtyckim. Ceglana wieża wznosi się na 64,8 metra, a jej światło umieszczone jest na wysokości 68 m nad poziomem morza, co daje zasięg 25 mil morskich (ponad 46 km). W źródłach popularnych bywa opisywana jako najwyższa ceglana latarnia morska na świecie, choć w dokumentach urzędowych dominuje ostrożniejsze sformułowanie „najwyższa nad Bałtykiem”.

Obiekt stoi na wyspie Wolin, w dzielnicy Warszów, u nasady wschodniego falochronu przy ujściu rzeki Świny do Bałtyku. To nie tylko zabytek – latarnia nieprzerwanie pełni funkcję czynnego znaku nawigacyjnego, administrowanego przez Urząd Morski w Szczecinie. Od 5 sierpnia 2000 roku wieża jest jednocześnie udostępniona turystom, a u jej podstawy działa Muzeum Latarnictwa i Ratownictwa Morskiego. Obsługą ruchu turystycznego zajmuje się Stowarzyszenie Miłośników Latarń Morskich. Latarnia jest wpisana do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego na mocy decyzji z 26 lipca 1997 roku.

Od ognisk na wzgórzach do ceglanej wieży

Tradycje oznakowania nawigacyjnego w tym miejscu sięgają XII wieku, kiedy w osadzie Chorzelin, na północ od dzisiejszego Warszowa, palono wielkie ognisko na wzniesieniu jako punkt orientacyjny dla statków zmierzających do ujścia Świny.

Pierwszą właściwą latarnię wzniesiono w 1805 roku na głowicy wschodniego falochronu. Była to niewielka konstrukcja z desek i luster, określana jako „Leuchtbude”. W 1828 roku zastąpiła ją stalowa latarnia na kamiennej podstawie, o wysokości ok. 12,6 m i zasięgu 8–12 mil morskich. Jej projekt przypisywany jest architektowi Karlowi Friedrichowi Schinklowi.

Rozwój żeglugi i portu w połowie XIX wieku sprawił, że zasięg dotychczasowej latarni okazał się niewystarczający. W 1854 roku rozpoczęto budowę obecnej wieży na stałym lądzie według projektu starszego radcy budowlanego Severina z Berlina. Fundamenty osadzono na palach dębowych wbitych w piaszczysty grunt. Światło zapłonęło po raz pierwszy 1 grudnia 1857 roku – biały blask stały, uzyskiwany dzięki aparaturze Fresnela I klasy z czterema koncentrycznymi knotami zasilanymi olejem rzepakowym. Zużycie oleju wynosiło 16 kg dziennie, a beczkę z paliwem trzeba było regularnie wciągać na szczyt wieży. Pierwszym latarnikiem był Wiebelitz. Do pełnej eksploatacji obiekt oddano 1 stycznia 1859 roku.

Wieża miała pierwotnie przekrój ośmiokątny i była wykonana z żółtej cegły licówki słabej jakości. Warunki nadmorskie – sól, wilgoć i silne wiatry – doprowadziły do szybkiego kruszenia krawędzi. Podczas kapitalnego remontu w latach 1902–1903 trzon obudowano nowym cylindrycznym płaszczem z czerwonej cegły klinkierowej, zmieniając kształt wieży z ośmioboku na walec. Grubość ścian wynosi od 1,7 m przy galerii dolnej do 1,3 m przy górnej. W marcu 1945 roku bomby lotnicze spowodowały pęknięcia korpusu, lecz główna konstrukcja przetrwała. Gruntowna renowacja w latach 1998–2000 przywróciła obiekt do stanu umożliwiającego otwarcie dla zwiedzających.

308 schodów i panorama z tarasu widokowego

Na szczyt prowadzi 308 spiralnych, wąskich schodów. Są numerowane co 10 stopni, a na 154. stopniu zaznaczono półmetek – pożyteczna informacja, gdy nogi dają o sobie znać w połowie drogi. Przeciętny czas wejścia to 10–15 minut. Ostatni odcinek to metalowa drabina z szerokimi stopniami i mocnymi poręczami. Schody są na tyle wąskie, że wyminięcie się z osobą schodzącą wymaga zatrzymania i przepuszczenia – w szczycie sezonu potrafi to wydłużyć wspinaczkę.

Z tarasu widokowego na wysokości ok. 65–68 m n.p.m. rozpościera się panorama 360 stopni:

• Na północ: Morze Bałtyckie, wejście do portu z falochronami i Stawa Młyny
• Terminal LNG i infrastruktura portowa z rozładowywanymi statkami
• Na południe: rozlewiska Starej Świny i Zalew Szczeciński
• Na wschód: klify międzyzdrojskie, wzgórza i lasy wyspy Wolin, kościół w Lubinie
• Na zachód: niemieckie kurorty Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin

Na tarasie wieje wyraźnie silniej niż u podstawy wieży, nawet w ciepłe, bezwietrzne dni na dole. Kurtka wiatroodporna jest koniecznością, nie opcją.

Unikalne światło i muzeum pod wieżą

Latarnia emituje nie tylko białe, ale także czerwone światło sektorowe skierowane na południe, oznaczające niebezpieczny odcinek toru wodnego dla statków płynących w górę Odry. Jest to jedyna latarnia w Polsce z takim rozwiązaniem. Układ optyczny obejmuje cylindryczną soczewkę katadioptryczną Fresnela o średnicy 1,8 m i wysokości 2,9 m. Obecne źródło światła to żarówka metalohalogenkowa o mocy 1000 W, która od 2015 roku zastąpiła wcześniejszą żarówkę o mocy 3200–4200 W.

Od 1958 roku latarnia pełniła również funkcję radiolatarni, nadając w alfabecie Morse'a sygnał „SW” – dedykowany Świnoujściu. Radiolatarnię wyłączono 10 listopada 1999 roku.

W dawnych budynkach mieszkalnych latarników, przylegających do wieży od północy i południa, mieści się Muzeum Latarnictwa i Ratownictwa Morskiego. Wśród eksponatów znajdują się zabytkowe lampy nawigacyjne, elementy wyposażenia statków, urządzenia oznakowania morskiego i sprzęt ratowniczy. Uwagę zwraca strój nurka głębinowego ważący 70 kg (z butlami po 12 kg każda) oraz żarówka z latarni o wysokości 42 cm. Przed budynkiem muzeum stoją dawne łodzie rybackie. W kasie dostępne są paszporty „Bliza” (10 zł) do kolekcjonowania pieczątek z polskich latarni morskich oraz personalizowane certyfikaty wejścia na latarnię (4 zł).

Dojazd wyłącznie statkiem od 2023 roku

Od 13 kwietnia 2023 roku ulica Ku Morzu jest zamknięta z powodu 200-metrowej strefy ochronnej wokół Terminala LNG. Wcześniej do latarni dojeżdżał autobus linii nr 1, a parking pod obiektem był bezpłatny – to już historia. Obecnie dojazd samochodem, rowerem ani pieszo pod samą latarnię nie jest możliwy.

Jedynym sposobem dotarcia jest rejs statkiem operatora Adler-Schiffe. Statki odpływają z nabrzeża przy ul. Wybrzeże Władysława IV 35 w centrum Świnoujścia. W sezonie 2026 (od 1 kwietnia do 31 października) kursują codziennie co 40 minut – pierwszy rejs o 10:00, ostatni do latarni o 17:20, ostatni powrotny o 17:40. Czas rejsu to ok. 20 minut w jedną stronę. Rejsy mogą być odwołane z powodu sztormu, niskiego stanu wody lub przyczyn technicznych – przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne komunikaty armatora.

Bilet obejmuje pakiet łączony: rejs w obie strony, wstęp do Fortu Gerharda z przewodnikiem oraz wejście na latarnię. Ceny w sezonie 2026: 90 zł normalny, 64 zł dzieci 6–14 lat. Dla grup powyżej 20 osób obowiązują stawki obniżone. Rezerwacje przez stronę adler-schiffe.pl lub telefonicznie: +48 502 691 878.

Ograniczenia i przygotowanie do wizyty

Latarnia nie jest przystosowana dla osób z ograniczoną mobilnością. Brak windy – jedyną drogą na szczyt jest 308 spiralnych schodów. Sam dojazd wymaga wsiadania na statek, co stanowi dodatkowe utrudnienie. Osobom z chorobami układu krążenia lub lękiem wysokości organizatorzy odradzają wchodzenie na wieżę.

Przed wizytą warto wiedzieć:

• Obuwie sportowe jest niezbędne – klapki czy szpilki na wąskich, krętych schodach to ryzyko upadku
• Kurtka wiatroodporna przyda się nawet latem – na tarasie i podczas rejsu wieje wyraźnie silniej niż w centrum miasta
• Woda pitna – informacje o gastronomii przy latarni są niespójne między źródłami; bezpieczniej zabrać własną butelkę
• Dzieci poniżej 12 lat muszą przebywać pod opieką dorosłych; z małymi dziećmi na rękach wspinaczka wymaga szczególnej ostrożności
• Czas całej wyprawy z rejsem, Fortem Gerharda i latarnią to realnie 3–4 godziny; model rejsów 2026 pozwala wybrać dowolny kurs powrotny

Latarnia jest częścią ogólnopolskiego Szlaku Latarni Morskich, obejmującego 15 czynnych latarni na polskim wybrzeżu Bałtyku. Wizytę naturalnie łączy się ze zwiedzaniem sąsiedniego Fortu Gerharda (Fort Wschodni) – jednego z lepiej zachowanych XIX-wiecznych fortów nadbrzeżnych, w którym od 2010 roku działa Muzeum Obrony Wybrzeża. Oba obiekty objęte są jednym biletem pakietowym.

Lokalizacja i punkt startowy

Latarnia Morska stoi w dzielnicy Warszów (prawobrzeże Świnoujścia, wyspa Wolin), przy ul. Bunkrowej 1. Od 13 kwietnia 2023 r. dojazd drogą lądową jest zamknięty z powodu strefy ochronnej wokół Terminala LNG – ulica Ku Morzu nie jest dostępna dla turystów. Jedyny sposób dotarcia to rejs statkiem z centrum miasta. Punkt odpłynięcia: nabrzeże Adler-Schiffe przy ul. Wybrzeże Władysława IV 35 w Świnoujściu.

Samochodem

Do Świnoujścia prowadzi droga ekspresowa S3 ze Szczecina (ok. 110 km). Z Poznania trasa wiedzie przez A2 i S3 (ok. 300 km), z Warszawy analogicznie (ok. 600 km). Samochodem dojeżdżasz do centrum Świnoujścia, w okolice ul. Wybrzeże Władysława IV, skąd odpływają statki. Pod samą latarnię nie ma dojazdu kołowego dla turystów.

Parking

Dawny bezpłatny parking przy latarni jest niedostępny od zamknięcia drogi w 2023 r. Samochód trzeba zostawić w centrum Świnoujścia – w okolicy przystani Adler-Schiffe działa Strefa Płatnego Parkowania. Oficjalne materiały armatora nie wskazują dedykowanego parkingu dla pasażerów rejsów ani jego pojemności.

Komunikacja publiczna

Do samej latarni nie dociera komunikacja miejska. Do przystani w centrum Świnoujścia można dojechać autobusami Komunikacji Autobusowej w Świnoujściu, choć oficjalne materiały armatora nie wskazują konkretnych linii obsługujących nabrzeże. Dalej obowiązuje rejs statkiem Adler-Schiffe – w sezonie 2026 (1 IV – 31 X) codziennie co 40 minut od 10:00, ostatni rejs do latarni o 17:20, powrotny o 17:40. Czas rejsu: ok. 20 minut. Rezerwacja: adler-schiffe.pl, tel. +48 502 691 878.

Dojście piesze

Dojście pieszo drogą lądową jest niemożliwe od kwietnia 2023 r. Po dopłynięciu statkiem do nabrzeża przy Forcie Gerharda przejście do latarni to ok. 200 m płaskim chodnikiem (2–3 minuty marszu).