Zagroda Pokazowa Żubrów w Międzyzdrojach

Zagroda, która powstała z myślą o gatunku uratowanym w ostatniej chwili

Pierwsze żubry przyjechały na Wolin w lipcu 1976 roku. Były to cztery zwierzęta sprowadzone z Borek i z Białowieży: krowa Pomina, byk Podskakiewicz oraz jałówki Pompea i Podwyżka. Zagroda w Wolińskim Parku Narodowym powstała jako ogniwo programu restytucji żubra nizinnego — gatunku, który na początku XX wieku zniknął z natury i przetrwał wyłącznie w hodowlach. Odbudowę stada rozpoczęto w Puszczy Białowieskiej pod koniec lat dwudziestych, a kolejne dekady polegały na rozprowadzaniu zwierząt do ośrodków w całym kraju, żeby jedna epidemia nie zniweczyła całej pracy.

Ślad tego programu widać w imionach zwierząt. Żubry z polskich hodowli linii białowieskiej dostają imiona zaczynające się od stałego członu przypisanego ośrodkowi — w Międzyzdrojach jest to sylaba „Po”. Stąd Poznaniak II, Polikosia, Posawa, Pozowa, Polanin II czy Pomeranin. To nie ozdobnik, tylko element księgi rodowodowej, dzięki której wiadomo, z jakiego stada pochodzi każde zwierzę i z kim wolno je kojarzyć bez ryzyka chowu wsobnego. Na Wolinie rodzi się średnio jedno do dwóch cieląt rocznie, a liczebność stada wahała się w historii zagrody mniej więcej od sześciu do dwunastu sztuk.

Co naprawdę widać na miejscu

Zagroda zajmuje 28 hektarów, z czego 20 ha przypada na wybieg żubrów, a wydzielony wybieg pokazowy ma około 0,5 ha. Ta proporcja tłumaczy rzecz, o której warto wiedzieć przed wizytą: zwierzęta nie stoją w klatce tuż za bramą. Przez większość dnia mają do dyspozycji las i bywają poza zasięgiem wzroku. Najwięcej szans na spokojną obserwację daje wczesny ranek albo późne popołudnie — w środku dnia, przy największym ruchu, stado często odpoczywa w głębi wybiegu. Lornetka bywa tu użyteczniejsza niż aparat z krótkim obiektywem.

Żubry nie są jedynymi mieszkańcami. W osobnych wybiegach żyją zwierzęta, które trafiły tu po wypadkach albo zostały odchowane przez człowieka i nie poradziłyby sobie na wolności:

• Wilki — samiec Kamyk, znaleziony w październiku 2020 roku ciężko ranny w przydrożnym rowie pod Kamieniem Pomorskim i wyleczony w szczecińskim ośrodku Larus, oraz samica Freja, która dołączyła na początku 2024 roku.
• Bieliki — Bogusia i Jurand II, ptaki z trwałymi urazami, dla których powrót do lotu nie jest już możliwy.
• Dziki — Zośka i Florka.
• Jelenie i sarny — jelenie Maja i Filip oraz sarna Maks.

Bielik ma na Wolinie znaczenie szczególne: to ptak z godła Wolińskiego Parku Narodowego i gatunek, który gniazduje na wyspie. W zagrodzie da się go obejrzeć z kilku metrów, podczas gdy na wolności zwykle zostaje w pamięci jako odległa sylwetka nad klifem. Każde zwierzę ma tu swoją historię i tabliczkę — to jedyne miejsce w parku, w którym ochrona przyrody przestaje być abstrakcją i staje się konkretnym wilkiem z bliznami po wypadku.

Jak wygląda zwiedzanie

Trasa prowadzi leśnymi ścieżkami wzdłuż ogrodzeń, między kolejnymi wybiegami. Dla wygody odwiedzających park ustawił podesty widokowe, ławki, stoły i wiatę, są też toalety. Podesty mają podjazdy, więc osoby na wózkach i rodziny z wózkiem dziecięcym docierają na górę bez pomocy — to rozwiązanie rzadkie w obiektach leśnych i warto o nim wiedzieć, planując wizytę z seniorem. Samo obejście zagrody zajmuje zwykle około godziny, a z dłuższym postojem przy żubrach i wilkach — półtorej.

Praktyczna uwaga, której nie znajdziesz w folderze: zagroda leży w lesie, więc od maja do września trzeba liczyć się z komarami i kleszczami, zwłaszcza rano i po deszczu. Repelent zajmuje w plecaku mniej miejsca niż żal po powrocie. Przy wejściu i za nim stoją stojaki rowerowe, co ma znaczenie, bo część odwiedzających przyjeżdża tu rowerem z Międzyzdrojów zamiast szukać miejsca na płatnym parkingu.

Godziny otwarcia i bilety

Zagroda jest czynna cały rok, ale w dwóch różnych rytmach. Od 1 maja do 30 września otwiera o 10:00 i zamyka o 18:00, nieczynna jest w poniedziałki, a sprzedaż biletów i wejście kończą się o 17:30. Od 1 października do 30 kwietnia obowiązują godziny 8:00–16:00, obiekt jest zamknięty w niedziele i poniedziałki, a ostatnie wejście przypada na 15:30 (stan na 2026 rok). Poniedziałek to najczęstszy powód nieudanej wizyty — warto sprawdzić dzień tygodnia przed wyjazdem, bo z centrum Międzyzdrojów idzie się tu pół godziny w jedną stronę.

Wstęp jest płatny i stanowi opłatę odrębną od biletu wstępu do samego parku; bilety kupuje się w kasie przy zagrodzie albo w sklepie internetowym parku. Regulamin przewiduje bilety ulgowe w wysokości połowy ceny — dla uczniów i studentów, dzieci i młodzieży do 18 roku życia uczących się w Polsce, emerytów i rencistów, osób z niepełnosprawnościami oraz żołnierzy w służbie czynnej. Z opłat zwolnione są między innymi dzieci poniżej 7 lat, mieszkańcy gmin leżących w granicach parku i posiadacze Karty Dużej Rodziny na zasadach określonych przez park. Kwoty zmieniają się zarządzeniem dyrektora, dlatego przed wyjazdem najpewniej jest sprawdzić aktualny cennik na stronie parku.

Osobnym biletem objęte jest Muzeum Przyrodnicze Wolińskiego Parku Narodowego w Międzyzdrojach, czynne od 1 maja do 30 września w godzinach 9:00–17:00 (nieczynne w poniedziałki, wejście do 16:30), a od 1 października do 30 kwietnia 9:00–16:00, z zamknięciem w niedziele i poniedziałki (stan na 2026 rok). Muzeum i zagroda to dwa różne adresy, choć obydwa prowadzi ten sam park.

Zasady, o których lepiej wiedzieć wcześniej

Najważniejsza dotyczy zwierząt domowych. W Wolińskim Parku Narodowym obowiązuje zakaz wprowadzania psów — nie tylko do zagrody, ale na cały teren parku. Dyrekcja tłumaczy go przepisami ustawy o ochronie przyrody i położeniem wyspy na jednym z ważniejszych europejskich szlaków wędrówek ptaków, dla których park jest miejscem odpoczynku i żerowania. Wyjątek dotyczy psów asystujących osobom z niepełnosprawnościami. Jeśli podróżujesz z psem, trzeba zaplanować wizytę tak, żeby ktoś został ze zwierzęciem poza granicami parku — na miejscu nie ma przechowalni.

Poza tym w parku obowiązuje zakaz lotów bezzałogowych bez pisemnej zgody dyrektora, więc zdjęć zagrody z drona nie zrobisz. Zwierząt nie wolno karmić — żubry dostają paszę dobraną przez służby parku, a pieczywo czy warzywa z torby turysty potrafią im zaszkodzić. W okresach ekstremalnego zagrożenia pożarowego park wprowadza całkowity zakaz używania otwartego ognia i palenia tytoniu; latem takie komunikaty pojawiają się regularnie.

Trzeba też uczciwie powiedzieć, czego tutaj nie ma. To nie jest ogród zoologiczny z kilkudziesięcioma gatunkami ani park rozrywki — gatunków jest kilka i wszystkie są rodzime, a program zwiedzania sprowadza się do spokojnego przejścia i patrzenia. Nie ma restauracji ani dużego sklepu z pamiątkami, nie ma placu zabaw. W lipcu i sierpniu, w szczycie sezonu w Międzyzdrojach, przy podestach robi się ciasno, a hałas skutecznie zniechęca zwierzęta do podchodzenia.

Zagroda a reszta Wolińskiego Parku Narodowego

Woliński Park Narodowy utworzono w 1960 roku jako pierwszy w Polsce park obejmujący fragment wybrzeża morskiego; dziś chroni około 10 937 hektarów części wyspy Wolin wraz z pasem wód Bałtyku. Siedziba dyrekcji mieści się w Grodnie pod Międzyzdrojami. Zagroda jest jego najbardziej obleganym obiektem, ale leży na skraju znacznie ciekawszego układu szlaków.

Zielony szlak, przy którym stoi zagroda, prowadzi dalej w głąb pasma wzgórz nad klifem. Kilka kilometrów na wschód znajdują się Wzgórze Gosań i Kawcza Góra z punktami widokowymi na klifowe wybrzeże. Dobrze zaplanowany dzień to wyjście z Międzyzdrojów rano do zagrody, potem szlakiem wzdłuż klifu, a powrót plażą. W samym mieście zostają Muzeum Przyrodnicze parku, molo i Aleja Gwiazd, więc wizyta w zagrodzie łatwo składa się w całodniowy plan bez samochodu.

Zimą zagroda ma swoją zaletę: bez liści na drzewach i bez tłumu żubry widać wyraźniej, a w mroźne dni częściej podchodzą w pobliże podestów. Wadą są krótsze godziny i zamknięcie w niedziele, czyli akurat w dniu, w którym najwięcej osób planuje wycieczkę. Przy planowaniu weekendowej wizyty poza sezonem sobota zostaje jedynym pewnym terminem.

Odwiedzający zwracają uwagę na dwie rzeczy. Że żubr z bliska jest znacznie większy, niż wygląda na zdjęciach — dorosły byk waży zwykle od 600 do 900 kilogramów. I że wilki zachowują się zupełnie inaczej niż psy, z którymi bywają porównywane: Kamyk i Freja przez większość dnia trzymają dystans i obserwują ludzi, zamiast szukać kontaktu. To akurat dobra wiadomość, bo zwierzę, które nie zabiega o uwagę odwiedzających, zachowało naturalną ostrożność wobec człowieka.

Lokalizacja i punkt startowy

Zagroda leży w lesie na południe od Międzyzdrojów, w granicach Wolińskiego Parku Narodowego, przy zielonym szlaku turystycznym. Nie ma własnego adresu ulicznego — punktem odniesienia jest centrum Międzyzdrojów, od którego dzieli ją 1,5 km, czyli około 30 minut marszu. Siedziba dyrekcji parku mieści się pod innym adresem, w Grodnie 1 pod Międzyzdrojami, i nie jest miejscem zwiedzania.

Samochodem

Do Międzyzdrojów prowadzi droga S3 od strony Szczecina i Goleniowa, przechodząca w drogę krajową 3 w kierunku Świnoujścia. Z Międzyzdrojów w stronę Wisełki i Kołobrzegu odchodzi droga wojewódzka 102 — to ona daje najkrótszy dojazd od strony wschodniej. W sezonie centrum Międzyzdrojów bywa zakorkowane, a wjazd samochodem pod samą zagrodę i tak nie jest możliwy: ostatni odcinek pokonuje się pieszo.

Parking

Najbliższy jest płatny parking Kwasowo przy drodze wojewódzkiej 102, prowadzony przez park; stamtąd do zagrody idzie się około 1,7 km czarnym szlakiem. Druga opcja to płatny parking parku przy wejściu od Leśnej w Międzyzdrojach, skąd dochodzi się zielonym szlakiem. Opłata naliczana jest za pojazd, siedem dni w tygodniu. Park nie podaje liczby miejsc, a w lipcu i sierpniu obydwa parkingi zapełniają się przed południem. Pod samą zagrodą parkingu nie ma — są za to stojaki rowerowe przy wejściu.

Komunikacja publiczna

Międzyzdroje mają stację kolejową na linii Szczecin – Świnoujście, obsługiwaną przez pociągi regionalne i dalekobieżne. Ze stacji do zagrody jest niecałe 2 km pieszo przez miasto i las. Latem kursują autobusy i busy wzdłuż wyspy, w stronę Wisełki i Świnoujścia, ale żadna linia nie zatrzymuje się bezpośrednio przy zagrodzie — z każdego przystanku zostaje dojście pieszo.

Dojście piesze

Najprostsza trasa zaczyna się przy wejściu do parku od strony Międzyzdrojów i biegnie zielonym szlakiem: 1,5 km, około 30 minut leśną drogą o łagodnym podejściu. Wariant od parkingu Kwasowo to 1,7 km czarnym szlakiem. Nawierzchnia jest gruntowa, po deszczu miejscami błotnista, więc buty sportowe sprawdzą się lepiej niż sandały.