Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju
Co wyróżnia to miejsce
Dla kogo
Opis
Młyn, który czerpał papier od XVI wieku
Muzeum Papiernictwa mieści się w zabytkowym młynie papierniczym nad Bystrzycą Dusznicką, przy wjeździe do Dusznik-Zdroju od strony Kłodzka. Pierwsza wzmianka o papierni pochodzi z 1562 roku – dotyczy sprzedaży udziałów w czerpalni Ambrożego Teppera Mikołajowi Kretschmerowi – więc przyjmuje się, że młyn powstał wcześniej. Powódź w 1601 roku zniszczyła papiernię w znacznej części, a odbudowę i wznowienie czerpania datuje się na 1605 rok. Tę datę potwierdziły badania dendrochronologiczne prof. Marka Krąpca; drewno suszarni pochodzi z lat 1742–1743.
Papiernię długo prowadziły rody papiernicze. Hellerowie, którzy przybyli z Frydlandu, w 1750 roku otrzymali tytuł „papierników królewskich”, a od 1822 roku zakład należał do rodziny Wiehrów. Wraz z technologią zmieniał się młyn: koło wodne z 1719 roku, młyn do masy papierniczej z około 1737 roku, maszyny do cięcia i gładzenia papieru z 1753 roku i maszyna papiernicza z 1905 roku. Produkcję zaniechano w okresie międzywojennym, a w 1939 roku ostatni właściciel, Carl Wiehr, przekazał papiernię miastu.
Od muzeum w 1968 roku do pomnika historii
Muzeum otwarto 26 lipca 1968 roku, a pokazowe czerpanie papieru wprowadzono trzy lata później. Od 1998 roku placówkę prowadzi Samorząd Województwa Dolnośląskiego. W lipcu tego samego roku powódź zalała czerpalnię i uszkodziła suszarnię – remonty zakończono w 2003 roku. Młyn jest w rejestrze zabytków od 6 listopada 1956 roku, a 20 września 2011 roku został uznany za pomnik historii; muzeum podkreśla, że to jeden ze 129 takich obiektów w Polsce.
Na poddaszu odkryto malowidła ścienne z XVII–XVIII wieku, w tym scenę z Józefem i żoną Putyfara. W 2016 roku budynek zabezpieczono systemem gaszenia pożarów mgłą wodną. Muzeum zabiega o wpis na listę UNESCO razem z dawnymi papierniami z Czech, Niemiec, Francji i Włoch – polskie zgłoszenie złożyło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 16 października 2019 roku. Od 2001 roku latem odbywa się tu Święto Papieru.
Co jest w zbiorach
Muzeum określa swoje zbiory jako znaczące w skali Europy. Podstawą jest kolekcja arkuszy z filigranami, czyli znakami wodnymi, od XVI do XXI wieku – dla wielu dawnych młynów i fabryk papieru to jedyne materialne świadectwo ich istnienia, a dla badaczy podstawowe źródło filigranistyki. Drugą wyróżniającą się kolekcją są urządzenia do badania właściwości papieru z pierwszej połowy XX wieku; muzeum zalicza ją do najstarszych i najobszerniejszych tego typu zbiorów w Europie.
Do tego dochodzą formy czerpalne i urządzenia papiernicze, arkusze barwione historycznymi technikami, ekslibrisy, dawne banknoty i papiery wartościowe oraz historyczne dokumenty tożsamości – dowody, legitymacje i paszporty. Ta część zbiorów zasila trasę „Sztuka i pieniądze”. Osobną grupę tworzą pamiątki związane z samym młynem i historią Dusznik-Zdroju. Muzeum digitalizuje kolekcję w projekcie finansowanym z funduszy EOG i norweskich, a od 2007 roku wydaje „Rocznik Muzeum Papiernictwa”.
Eksponatem jest też sam budynek: niskie futryny, strome schody i suszarnia zbudowana z drewna ściętego w latach 1742–1743 pokazują skalę manufaktury papieru sprzed epoki fabryk. Z trasy widać, jak zakład wykorzystywał nurt Bystrzycy Dusznickiej, która od 1719 roku napędzała koło wodne młyna.
Jak się zwiedza: dwie trasy i audioprzewodnik
Zwiedzanie obejmuje dwie trasy:
- Trasa I „Z papierem przez dwa tysiąclecia” – z przewodnikiem albo z audioprzewodnikiem, przez historię papieru i dawnej papierni;
- Trasa II „Sztuka i pieniądze” – zwiedzana samodzielnie;
- audioprzewodnik bezpłatny w wersji polskiej, czeskiej, angielskiej, niemieckiej i ukraińskiej; polska ma osobną ścieżkę rodzinną dla dzieci;
- nagrania MP3 można pobrać na telefon lub zeskanować kod QR przy kasie – trzeba mieć własne słuchawki;
- warsztaty czerpania papieru – płatne dodatkowo, dla osób od 5 lat, maksymalnie 7 uczestników w godzinnej sesji.
Na całe muzeum muzeum zaleca zarezerwować około 1,5 godziny, a grupy powyżej 10 osób – co najmniej 2 godziny. Kto przyjdzie za późno, zobaczy tylko jedną trasę. Warsztaty startują o pełnych godzinach w dni robocze, ostatni najpóźniej godzinę przed zamknięciem; na weekendy bilety na warsztaty kupuje się online, w dni robocze – w kasie. Przy limicie 7 osób w ferie i weekendy miejsca kończą się szybko, więc rodziny z dziećmi powinny kupić je z wyprzedzeniem.
Muzeum zimą: krótsze godziny, ferie i święta
Zimowy rozkład to najważniejsza rzecz do sprawdzenia przed wyjazdem. Od listopada do kwietnia muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00–15:00, a w poniedziałki zamknięte. Wyjątkiem są ferie zimowe: wtedy działa od poniedziałku do soboty 9:00–18:00 i w niedziele 9:00–16:00. W województwie dolnośląskim ferie 2027 przypadają na 18–31 stycznia.
Ponieważ zwiedzanie można zacząć najpóźniej 1,5 godziny przed zamknięciem, w zwykły zimowy dzień ostatnie wejście wypada o 13:30. To pułapka dla narciarzy, którzy po południu schodzą ze stoków w Zieleńcu – ośrodku należącym administracyjnie do Dusznik-Zdroju – i chcą jeszcze zajrzeć do muzeum. W ferie, przy zamknięciu o 18:00, zwiedzanie da się zacząć do 16:30.
W okresie świąteczno-noworocznym muzeum jest zamknięte 25 i 26 grudnia, 1 stycznia i 6 stycznia. Wigilia i Sylwester nie figurują na liście dni zamkniętych, ale godziny w te dni warto potwierdzić telefonicznie (+48 74 862 74 00). Zwiedzanie odbywa się w całości pod dachem, więc muzeum dobrze sprawdza się w dzień z odwilżą, mgłą albo zamkniętymi wyciągami.
Ograniczenia: zabytkowy budynek
Młyn jest autentycznym zabytkiem z XVII wieku i to widać. Muzeum ostrzega przed niskimi futrynami drzwi i stromymi schodami – trzeba uważać na głowę, a dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową część ekspozycji może być trudno dostępna. Muzeum nie publikuje szczegółowej informacji o dostępności dla wózków, dlatego warto zadzwonić przed przyjazdem.
Cennika biletów nie ma na głównej stronie muzeum – podaje go kasa i system sprzedaży internetowej. Muzeum jest zamknięte 11 listopada i 1 listopada, a od listopada do kwietnia także w poniedziałki poza feriami. Papier czerpany muzeum sprzedaje m.in. przez własny sklep internetowy, natomiast nie informuje o kawiarni na miejscu – na kawę trzeba pójść do centrum Dusznik-Zdroju.
Duszniki-Zdrój zimą wokół muzeum
Muzeum stoi przy drodze krajowej nr 8 (ul. Kłodzka), we wschodniej części miasta, ok. 1 km w linii prostej od stacji kolejowej Duszniki-Zdrój; centrum uzdrowiska z parkiem zdrojowym leży dalej na zachód. Duszniki mają też inne zimowe oblicze: do miasta należy ośrodek narciarski Zieleniec, a muzeum może być dla narciarzy planem awaryjnym na dzień bez śniegu lub przy silnym wietrze. Duszniki są jednym z przystanków na trasie Kłodzko–Kudowa-Zdrój, więc muzeum łatwo połączyć z innymi zimowymi celami ziemi kłodzkiej: Twierdzą Kłodzko (zimą 9:00–16:00) albo Ruchomą Szopką w Wambierzycach (zimą 10:00–16:00).
Przydatne wskazówki
Zdjęcia 5
Lokalizacja
Adres: Kłodzka 42, Duszniki-Zdrój
Wyznacz trasęDojazd
Lokalizacja i punkt startowy
Muzeum stoi przy ul. Kłodzkiej 42 w Dusznikach-Zdroju, nad rzeką Bystrzycą Dusznicką, we wschodniej części miasta – przy wjeździe od strony Kłodzka i Polanicy-Zdroju.
Samochodem
Ulica Kłodzka to odcinek drogi krajowej nr 8 z Wrocławia i Kłodzka do Kudowy-Zdroju, więc dojazd prowadzi prosto główną drogą Kotliny Kłodzkiej. Zimą w weekendy ferii ruch na DK8 wyraźnie rośnie, bo przez Duszniki-Zdrój jedzie się do ośrodka narciarskiego w Zieleńcu. Przy opadach śniegu trzeba doliczyć czas na wolniejszą jazdę za pługami i autami z nartami na dachu.
Parking
Około 200 m na wschód od muzeum, przy ul. Kłodzkiej, jest bezpłatny ogólnodostępny parking. Kolejne miejsca są w centrum Dusznik-Zdroju. Muzeum nie publikuje informacji o własnym parkingu ani o miejscach dla autokarów – grupy powinny ustalić to przy rezerwacji.
Komunikacja publiczna
Stacja kolejowa Duszniki-Zdrój leży na linii Kłodzko–Kudowa, około 1 km w linii prostej od muzeum. Najbliższe przystanki autobusowe są przy ul. Kłodzkiej, obok muzeum, i przy szkole w pobliżu centrum. Kursy autobusów wzdłuż DK8 są rzadsze w weekendy i święta, więc rozkład trzeba sprawdzić przed wyjazdem.
Dojście piesze
Ze stacji kolejowej idzie się przez centrum miasta, a następnie ul. Kłodzką na wschód – to około 15–20 minut marszu. Zimą chodniki przy DK8 bywają zabłocone i oblodzone, a przy przechodzeniu przez drogę trzeba uważać na ruch tranzytowy.
Polecany czas zwiedzania
Trasa I „Z papierem przez dwa tysiąclecia” z przewodnikiem lub audioprzewodnikiem oraz samodzielne obejrzenie trasy II „Sztuka i pieniądze”. Tyle zaleca muzeum na zwiedzanie całości; zimą wejście najpóźniej o 13:30.
Obie trasy plus godzinne warsztaty czerpania papieru, na których każdy uczestnik wykonuje własny arkusz. W ferie i weekendy warto wcześniej kupić bilet na warsztaty, bo w jednej sesji jest tylko 7 miejsc.
Muzeum z warsztatami i spacer do centrum Dusznik-Zdroju oraz parku zdrojowego. Zimą to wygodny plan na dzień, gdy w Zieleńcu jest odwilż, mgła albo zamknięte wyciągi.
Często zadawane pytania
Jakie są godziny otwarcia Muzeum Papiernictwa zimą?
Czy muzeum jest otwarte w święta Bożego Narodzenia?
Ile kosztuje bilet do Muzeum Papiernictwa?
Jak wyglądają warsztaty czerpania papieru?
Ile czasu zajmuje zwiedzanie muzeum?
Czy muzeum nadaje się na dzień bez nart w Zieleńcu?
Czy muzeum jest dostępne dla osób z ograniczoną sprawnością?
Atrakcje w pobliżu
Szczeliniec Wielki
Najwyższy szczyt Gór Stołowych, 919 m n.p.m. Zamiast klasycznego wierzchołka — płaska piaskowcowa wierzchowina, po której chodzi się między kilkunastometrowymi blokami skalnymi i szczelinami tak wąskimi, że mieści się w nich jedna osoba. Wejście prowadzi z Karłowa kamiennymi schodami: 665 stopni, około 240 metrów w górę. Na trasie tarasy widokowe na Kotlinę Kłodzką i czeską stronę granicy. Obowiązuje bilet Parku Narodowego Gór Stołowych i godzinowy limit wejść.
KarłówRuchoma Szopka w Wambierzycach
Mechaniczna szopka, którą zegarmistrz Longin Wittig zaczął budować ok. 1850 r., a jego syn Hermann rozbudował o sceny z Ewangelii i z życia Śląska. Ok. 800 figurek, z czego ok. 300 porusza mechanizm zegarowy. Stoi u podnóża Kalwarii, 250 m od bazyliki. Czynna cały rok, także zimą: od października do kwietnia codziennie 10:00–16:00, wejścia co 30 minut, bilet 12 zł (2026).
WambierzyceKaplica Czaszek w Czermnej
Niewielka barokowa kaplica w Czermnej, dzielnicy Kudowy-Zdroju, której ściany i sklepienie pokrywa około 3 tysięcy czaszek i kości. W krypcie spoczywają szczątki kolejnych 20–30 tysięcy osób — ofiar wojen i epidemii z XVII i XVIII wieku. Kaplicę zbudował od 1776 roku proboszcz Wacław Tomaszek z grabarzem J. Langerem. Zwiedza się ją wyłącznie z przewodnikiem, w kilkunastominutowych turach, bez robienia zdjęć.
Kudowa-ZdrójTwierdza Kłodzko
Twierdza nad Starym Miastem w Kłodzku, rozbudowana przez Prusaków po 1742 r., zajmuje ponad 30 ha Góry Fortecznej. Zwiedza się 2,5-kilometrową trasę górną z Donżonem i panoramą miasta oraz 1,2 km chodników kontrminowych, w których przez cały rok jest 8–10°C. Czynna także zimą: od listopada do marca 9:00–16:00, bilet na jedną trasę 38 zł, pakiet obu tras 60 zł (2026).
KłodzkoCzarna Góra Resort
Ośrodek narciarski w Siennej koło Stronia Śląskiego, na północno-wschodnich stokach Czarnej Góry (1205 m n.p.m.) i Żmijowca w Masywie Śnieżnika. Na ok. 60 ha jest 15 tras zjazdowych i 5 treningowych, razem ok. 14 km, a na szczyt wwozi sześcioosobowa kolej Luxtorpeda z 2016 roku. Zimą działa też jazda wieczorna, lodowisko i całoroczna kolejka górska Czarna Żmija. Karnet 7-godzinny w sezonie 2026/2027 kosztuje 160 zł.
SiennaKopalnia Złota w Złotym Stoku
Dawna kopalnia złota i arsenu, udostępniona turystom w 1996 roku po 35 latach od zamknięcia wydobycia. Trasa prowadzi 500-metrową Sztolnią Gertrudy i Sztolnią Czarną, gdzie znajduje się jedyny podziemny wodospad w Polsce — 10 metrów spadku wewnątrz góry. W podziemiach działa kolejka na 300-metrowym odcinku, a temperatura przez cały rok trzyma 6-7°C. Zwiedzanie z przewodnikiem zajmuje około półtorej godziny.
Złoty Stok