Twierdza Kłodzko
Co wyróżnia to miejsce
Dla kogo
Opis
Od czeskiego grodu do pruskiej fortecy
Twierdza Kłodzko stoi na Górze Fortecznej (369 m n.p.m.), dawniej zwanej Zamkową, bezpośrednio nad Starym Miastem. Pierwszy zapis o czeskim grodzie w tym miejscu zostawił w 981 roku kronikarz Kosmas. Około 1300 roku gród zamieniono w zamek mieszkalny. Przełom przyszedł 20 kwietnia 1742 roku, gdy Kłodzko przeszło w ręce pruskie. Za panowania Fryderyka II Wielkiego holenderski inżynier, generał Gerhard Cornelius von Walrave, opracował w 1743 roku plany rozbudowy; powstał wtedy m.in. Fort Owcza Góra, a w latach 1750–1760 tzw. Wielkie Kleszcze.
Sercem twierdzy jest Donżon – centralne dzieło obronne typu kleszczowego z wieżą widokową, zbudowane w latach 1770–1774. Prace przy rozbudowie w latach 1769–1793 nadzorował pułkownik Ludwig von Regeler. Według Wikipedii zespół fortyfikacji zajmuje ponad 30 hektarów. Godziny, cennik i zasady zwiedzania publikuje zarząd Twierdzy Kłodzko z siedzibą przy ul. Grodzisko 1. Obiekt wpisano do rejestru zabytków w 1960 roku i w tym samym roku udostępniono turystom; rząd pruski rozbroił twierdzę już w 1867 roku.
Oblężenie z 1807 roku i więźniowie twierdzy
Najsłynniejszy epizod militarny to oblężenie w czasie wojen napoleońskich. W nocy z 23 na 24 czerwca 1807 roku Francuzi przypuścili decydujący szturm, a 25 czerwca podpisano akt kapitulacji, który miał wejść w życie dopiero 26 lipca. Zanim do tego doszło, 7 lipca zawarto pokój w Tylży i twierdza pozostała w rękach pruskich. Wikipedia podaje, że stroną francuską dowodził Hieronim Bonaparte, a załoga Kłodzka liczyła około 4070 żołnierzy.
Przez stulecia twierdza służyła też jako więzienie. Wśród więźniów był Friedrich von der Trenck (1727–1794), jeden z nielicznych, którym udało się stąd uciec. W latach 1940–1945 twierdza była ciężkim więzieniem, miejscem produkcji zbrojeniowej i obozem pracy – osadzano tu jeńców i więźniów politycznych m.in. z Rosji, Francji, Włoch, Belgii, Czech, Finlandii i Anglii. Według Wikipedii w 1944 roku uruchomiono tu ewakuowane z Łodzi zakłady AEG, produkujące m.in. części do pocisków V-1. Losy więźniów, jeńców i pracowników przymusowych z lat 1944–1945 przedstawia na miejscu Wystawa AEG.
Lista więźniów jest długa i wielonarodowa. Wikipedia wymienia m.in. powstańców styczniowych (1864), jeńców francuskich z wojny 1870 roku, a w 1873 roku – księdza Augustyna Szamarzewskiego i Wojciecha Kętrzyńskiego. W 1911 roku trafił tu Charles Lux, skazany na 6 lat; uciekł, a w 1932 roku wydał książkę o swojej ucieczce. W lutym 1945 roku Niemcy zaczęli ewakuować fabrykę z twierdzy do Turyngii.
Dwie trasy: górna i labirynt
Zwiedzanie dzieli się na dwie części, na które kupuje się osobne bilety albo wspólny pakiet:
- Górna trasa – według twierdzy ok. 2,5 km; historia obiektu od X do XX wieku, wystawy i ekspozycje, dziedzińce, bastiony i Donżon z panoramą Kłodzka oraz okolicznych gór;
- Chodniki kontrminowe (labirynt) – trasa ok. 1,2 km w podziemnym systemie obronnym, który pod stokiem bojowym ciągnie się na około 7 km; wejścia o godzinach ustalanych na bieżąco;
- Pakiet Komendanta – obie trasy; twierdza szacuje łączny czas zwiedzania na 1,5–3 godziny;
- zwiedzanie po angielsku – po wcześniejszej rezerwacji.
Kontrminy budowano po to, by przechwytywać podkopy oblegających. Dziś przejście nimi to najbardziej fizyczna część wizyty: w niektórych miejscach korytarze są wąskie i niskie, trzeba iść pochylonym. Na górnej trasie, przy jednym z dziedzińców, stoi czołg T-34 – według przewodnika Polskie Szlaki ten sam, który grał „Rudego 102” w serialu „Czterej pancerni i pies”; w 1970 roku kręcono w twierdzy sceny do ostatniego odcinka.
Co zobaczyć na górnej trasie
Górna trasa prowadzi przez kolejne elementy fortyfikacji. Przewodnik Polskie Szlaki wymienia na niej m.in. Dziedziniec Tumski, Bastion Alarmowy, Lazaret, Bastion Wieżowy i Donżon – ostatni punkt obrony twierdzy. Po drodze multimedialne ekspozycje pokazują codzienność pruskiego żołnierza i czasy, gdy w murach działało więzienie. Z tarasu Donżonu widać dachy Starego Miasta, wieże kościołów i pasma gór otaczających Kotlinę Kłodzką.
Twierdza wciąż odsłania nowe fragmenty. W 2022 roku odkryto sieć nieznanych wcześniej chodników z XVIII wieku, a o legendach związanych z obiektem najlepiej słuchać ostrożnie. Najbardziej znana – o „czapce Napoleona” – nie ma oparcia w faktach: Napoleon nie maszerował przez Kłodzko, a kamienny pomnik z czapką, odsłonięty 19 września 1937 roku, upamiętniał niemieckie kolonie w Afryce.
Na górnej trasie spędza się najwięcej czasu na zewnątrz: między dziedzińcami prowadzą rampy, schody i brukowane podjazdy, a różnica wysokości między wejściem a tarasem Donżonu jest odczuwalna, zwłaszcza dla seniorów i rodziców z małymi dziećmi na rękach.
Twierdza zimą: godziny, temperatura i nocne zwiedzanie
Twierdza jest czynna przez cały rok. Od listopada do marca otwiera się codziennie o 9:00 i zamyka o 16:00, a ostatnie wejście jest godzinę przed zamknięciem, czyli o 15:00. Dla porównania: od kwietnia do września działa do 19:00, w październiku do 18:00. Twierdza nie publikuje listy dni zamkniętych w święta – na Boże Narodzenie i Nowy Rok trzeba to sprawdzić telefonicznie (+48 74 867 34 68).
Zimą największą zaletą jest labirynt. W chodnikach kontrminowych przez cały rok utrzymuje się stała temperatura 8–10°C, więc w mroźny dzień pod ziemią jest cieplej niż na murach. Odwrotnie z górną trasą – Donżon i bastiony są odsłonięte, wieje na nich wiatr, a bruk i kamienne schody bywają oblodzone. Przy mrozie dobrze jest zacząć od trasy górnej, póki jest jasno, a labirynt zostawić na koniec dnia. W grudniu zmierzch zapada przed 16:00, więc panorama z Donżonu najlepiej wygląda przed południem.
W listopadzie 2026 roku twierdza prowadziła nocne zwiedzanie z wyjściem o 17:00 (bilet 60 zł) w wybrane dni. Wcześnie zapadający zmrok sprawia, że późną jesienią i zimą to najbardziej klimatyczny wariant – terminy na kolejne miesiące ogłaszane są na stronie twierdzy. W dni ferii zimowych (w województwie dolnośląskim 18–31 stycznia 2027) trzeba liczyć się z większym ruchem przy kasie, ale bilety indywidualne można kupić online bez rezerwacji.
Bilety i oferta dodatkowa
W 2026 roku bilet indywidualny na górną trasę albo na labirynt kosztuje 38 zł (niższa stawka 30 zł), a Pakiet Komendanta na obie trasy 60 zł (50 zł). Bilety indywidualne obowiązują osoby i małe grupy do 15 osób; większe grupy płacą stawki grupowe (33/28 zł i 55/45 zł) i muszą rezerwować termin. Posiadacze Karty Dużej Rodziny dostają według przewodnika Polskie Szlaki 10% zniżki.
Poza zwykłym zwiedzaniem twierdza oferuje m.in. wystrzał z armaty (150 zł), wycieczkę forteczną (150 zł), warsztaty ceramiczne (45–55 zł od osoby) oraz „Grę o fort” dla dzieci i młodzieży, prowadzoną jednak tylko od kwietnia do października. Od 2006 roku odbywają się tu Dni Twierdzy Kłodzkiej, a grupa rekonstrukcyjna organizuje pokazy historyczne.
Ograniczenia, prace budowlane i o czym pamiętać
Twierdza ostrzega, że zwiedzanie na wózku jest utrudnione: dostępny jest tylko główny dziedziniec, a podziemia są dla wózków niedostępne. Psy na smyczy mogą wejść na teren twierdzy, ale nie do labiryntu. Wąskie, niskie odcinki chodników nie są dobrym pomysłem dla osób z klaustrofobią.
Według informacji na stronie twierdzy (stan na listopad 2026 roku) na jej terenie ruszyła budowa w ramach projektu „Twierdza bez granic II”, obejmującego m.in. kładki i trasy widokowe na Donżonie oraz w dziele koronowym, a w czerwcu 2026 roku ogłoszono przetarg na remont dachu hali A na Donżonie. Prace mogą czasowo wyłączać fragmenty trasy górnej – jeśli zależy Ci na konkretnym punkcie widokowym, zapytaj w kasie przed zakupem biletu. Na miejscu warto mieć ciepłą warstwę nawet latem: w labiryncie temperatura nie przekracza 10°C.
Przydatne wskazówki
Zdjęcia 5
Lokalizacja
Adres: Grodzisko 1, Kłodzko
Wyznacz trasęDojazd
Lokalizacja i punkt startowy
Twierdza zajmuje Górę Forteczną nad Starym Miastem w Kłodzku. Kasa i wejście znajdują się przy ul. Grodzisko 1, kilka minut podejścia od rynku. Kłodzko leży w centrum Kotliny Kłodzkiej, na skrzyżowaniu dróg z Wrocławia, Nysy i przejść granicznych z Czechami.
Samochodem
Do Kłodzka prowadzi droga krajowa nr 8 z Wrocławia (dalej w stronę Polanicy-Zdroju i Kudowy-Zdroju), DK33 od strony Międzylesia oraz DK46 z Nysy. Zimą DK8 jest główną trasą dojazdową do ośrodków narciarskich Kotliny Kłodzkiej, więc w weekendy ferii trzeba liczyć się z większym ruchem.
Parking
Najbliżej wejścia jest płatny parking przy ul. Czeskiej, u podnóża twierdzy – w sezonie szybko się zapełnia. Bezpłatnie można zostawić auto m.in. przy ul. Zofii Stryjeńskiej, obok gotyckiego mostu, oraz przy ulicach Braci Gierymskich i Zawiszy Czarnego, skąd do kasy idzie się pod górę przez Stare Miasto.
Komunikacja publiczna
Kłodzko ma dwie stacje kolejowe. Bliżej twierdzy jest Kłodzko Miasto, około 1 km od wejścia; Kłodzko Główne leży dalej, na północy miasta. Pociągi dojeżdżają m.in. z Wrocławia. Z Kłodzka Miasto idzie się przez Stare Miasto i rynek, a potem pod górę ulicą prowadzącą do bramy twierdzy.
Dojście piesze
Z rynku do kasy prowadzi krótkie, ale strome podejście po bruku i schodach. Zimą nawierzchnia bywa oblodzona – przydają się buty z bieżnikiem, a z wózkiem dziecięcym lepiej podjechać autem pod parking przy ul. Czeskiej.
Polecany czas zwiedzania
Tylko górna trasa: dziedzińce, bastiony, wystawy o historii od X do XX wieku i Donżon z panoramą Kłodzka. Zimą najlepiej przed południem, gdy jest jasno, a na murach mniej wieje.
Pakiet Komendanta: górna trasa i 1,2 km chodników kontrminowych z przewodnikiem. Pod ziemią stałe 8–10°C, więc przy mrozie labirynt warto zostawić na koniec wizyty, gdy na zewnątrz robi się zimno i ciemno.
Obie trasy twierdzy oraz spacer po Starym Mieście w Kłodzku z rynkiem i gotyckim mostem. Zimą, przy zamknięciu twierdzy o 16:00, Stare Miasto zostawia się na wieczór po zejściu z Góry Fortecznej.
Często zadawane pytania
Czy Twierdza Kłodzko jest otwarta zimą?
Ile kosztują bilety do Twierdzy Kłodzko?
Jaka temperatura panuje w labiryncie i jak się ubrać?
Czy labirynt nadaje się dla dzieci i osób z klaustrofobią?
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Twierdzy Kłodzko?
Gdzie zaparkować przy Twierdzy Kłodzko?
Czy prace budowlane utrudniają zwiedzanie?
Atrakcje w pobliżu
Ruchoma Szopka w Wambierzycach
Mechaniczna szopka, którą zegarmistrz Longin Wittig zaczął budować ok. 1850 r., a jego syn Hermann rozbudował o sceny z Ewangelii i z życia Śląska. Ok. 800 figurek, z czego ok. 300 porusza mechanizm zegarowy. Stoi u podnóża Kalwarii, 250 m od bazyliki. Czynna cały rok, także zimą: od października do kwietnia codziennie 10:00–16:00, wejścia co 30 minut, bilet 12 zł (2026).
WambierzyceKopalnia Złota w Złotym Stoku
Dawna kopalnia złota i arsenu, udostępniona turystom w 1996 roku po 35 latach od zamknięcia wydobycia. Trasa prowadzi 500-metrową Sztolnią Gertrudy i Sztolnią Czarną, gdzie znajduje się jedyny podziemny wodospad w Polsce — 10 metrów spadku wewnątrz góry. W podziemiach działa kolejka na 300-metrowym odcinku, a temperatura przez cały rok trzyma 6-7°C. Zwiedzanie z przewodnikiem zajmuje około półtorej godziny.
Złoty StokMuzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju
Muzeum w zabytkowym młynie papierniczym nad Bystrzycą Dusznicką, którego główny budynek datowany jest na 1605 r. Od 1968 r. działa tu muzeum, od 2011 r. obiekt jest pomnikiem historii. Trasa z przewodnikiem lub bezpłatnym audioprzewodnikiem i warsztaty czerpania papieru. Zimą (XI–IV) czynne wt–nd 9:00–15:00, w ferie także w poniedziałki i dłużej (2026).
Duszniki-ZdrójSzczeliniec Wielki
Najwyższy szczyt Gór Stołowych, 919 m n.p.m. Zamiast klasycznego wierzchołka — płaska piaskowcowa wierzchowina, po której chodzi się między kilkunastometrowymi blokami skalnymi i szczelinami tak wąskimi, że mieści się w nich jedna osoba. Wejście prowadzi z Karłowa kamiennymi schodami: 665 stopni, około 240 metrów w górę. Na trasie tarasy widokowe na Kotlinę Kłodzką i czeską stronę granicy. Obowiązuje bilet Parku Narodowego Gór Stołowych i godzinowy limit wejść.
KarłówCzarna Góra Resort
Ośrodek narciarski w Siennej koło Stronia Śląskiego, na północno-wschodnich stokach Czarnej Góry (1205 m n.p.m.) i Żmijowca w Masywie Śnieżnika. Na ok. 60 ha jest 15 tras zjazdowych i 5 treningowych, razem ok. 14 km, a na szczyt wwozi sześcioosobowa kolej Luxtorpeda z 2016 roku. Zimą działa też jazda wieczorna, lodowisko i całoroczna kolejka górska Czarna Żmija. Karnet 7-godzinny w sezonie 2026/2027 kosztuje 160 zł.
SiennaKaplica Czaszek w Czermnej
Niewielka barokowa kaplica w Czermnej, dzielnicy Kudowy-Zdroju, której ściany i sklepienie pokrywa około 3 tysięcy czaszek i kości. W krypcie spoczywają szczątki kolejnych 20–30 tysięcy osób — ofiar wojen i epidemii z XVII i XVIII wieku. Kaplicę zbudował od 1776 roku proboszcz Wacław Tomaszek z grabarzem J. Langerem. Zwiedza się ją wyłącznie z przewodnikiem, w kilkunastominutowych turach, bez robienia zdjęć.
Kudowa-Zdrój