Stara Kopalnia w Wałbrzychu
Co wyróżnia to miejsce
Dla kogo
Opis
Kopalnia Julia: od „Fuchsa” do ostatniego wózka węgla
Stara Kopalnia stoi na terenie dawnej kopalni węgla kamiennego „Julia” w Wałbrzychu, w miejscu, gdzie w okolicy Białego Kamienia węgiel wydobywano już w XVI wieku. Z drobnych kopalń powstał zakład zarejestrowany w 1770 roku pod nazwą „Fuchs” w Wyższym Urzędzie Górniczym w Złotym Stoku. W XIX wieku zgłębiono szyby, których wieże wyznaczają dziś sylwetkę kompleksu: szyb „Julius” (obecnie „Julia”) ukończono w 1867 roku, szyb „Ida” (obecnie „Sobótka”) w 1869 roku, a szyb „Dampf” w 1884 roku. Murowane wieże szybowe są typu Malakoff.
Po wojnie kopalnia kilka razy zmieniała nazwę: „Julia” (1945–1946), „Biały Kamień” (1946–1949), „Thorez” (1950–1993) i znów „Julia” od 1993 roku. Wydobywała 650–800 tysięcy ton węgla rocznie. Decyzję o likwidacji podjęto w 1990 roku, ostatni wózek z węglem wyjechał na powierzchnię 20 września 1996 roku, a likwidację części podziemnej zakończono 17 września 1998 roku.
Od muzeum przemysłu do centrum nauki i sztuki
W 1999 roku powstało tu Muzeum Przemysłu i Techniki. Po rewitalizacji i rozbudowie kompleks otwarto 9 listopada 2014 roku jako centrum nauki i sztuki, a w 2015 roku wpisano go na Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH). Z początkiem 2024 roku połączono je z Wałbrzyskim Ośrodkiem Kultury – instytucja nazywa się dziś Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu, a obiekty są wpisane do rejestru zabytków. Na terenie działa także SOWA – Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności, małe centrum nauki o powierzchni ponad 500 m² z 18 interaktywnymi stanowiskami, przygotowanymi z Centrum Nauki Kopernik w Warszawie jako partnerem merytorycznym.
Trasa z przewodnikiem: maszynownia, łaźnia i podziemia
Muzeum Przemysłu i Techniki zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, w grupach do 25 osób. Usługa przewodnicka po polsku jest w cenie biletu, a po niemiecku i angielsku – w miarę dostępności przewodników. Na trasie są m.in.:
- maszynownia szybu „Julia” z dwiema zabytkowymi elektrycznymi maszynami wyciągowymi, pracującymi od 1911 roku;
- łaźnia łańcuszkowa – ubrania górników wisiały w niej na łańcuszkach podciąganych pod sufit;
- lampownia z dyspozytornią i makietą Lisiej Sztolni, pokazywaną od 2019 roku;
- podziemna trasa turystyczna z chodnikiem szkoleniowym i tunelem odstawy kamienia, z narzędziami i maszynami używanymi pod ziemią;
- plac kopalniany z lokomotywami i wozami transportowymi oraz warsztaty mechaniczne z 1872 roku;
- wieża widokowa zbudowana w miejscu dawnej chłodni kominowej.
Makieta przypomina o Lisiej Sztolni – kanale drążonym od 1791 roku i otwartym 18 września 1794 roku, którym węgiel wywożono łodziami. Wikipedia podaje, że był to pierwszy taki podziemny transport na kontynencie europejskim, a sztolnię odwiedzili m.in. król Fryderyk Wilhelm III z królową Luizą (1801) i John Quincy Adams. Dla turystów zamknięto ją w 2002 roku po zalaniu.
Trasa łączy część naziemną z podziemną i pozwala prześledzić drogę górnika na zmianę: lampownię, w której pobierało się lampę, łaźnię łańcuszkową, gdzie zostawiało się ubranie, i wyrobiska pod ziemią. Prowadzą ją przewodnicy Starej Kopalni – przy nocnym zwiedzaniu są to doświadczeni przewodnicy, byli górnicy. Dla osób, które nigdy nie były w kopalni, najwięcej mówi zwykle łaźnia: łańcuszki, na których ubrania wędrowały pod sufit, pokazują skalę zmiany roboczej lepiej niż statystyki wydobycia.
Co jeszcze działa na terenie kompleksu
Stara Kopalnia to nie tylko muzeum. Według Wikipedii w 2004 roku do rejestru zabytków wpisano zespół 14 obiektów kopalni, a w poprzemysłowych budynkach działają dziś m.in. Centrum Ceramiki Unikatowej, Galeria Sztuki Współczesnej, siedziba Zespołu Pieśni i Tańca „Wałbrzych” oraz organizacje pozarządowe i miejskie instytucje kultury. Od 2024 roku w strukturze centrum działa też dawny Wałbrzyski Ośrodek Kultury, dlatego na terenie kopalni regularnie odbywają się koncerty, spektakle i wydarzenia – również w sezonie zimowym, z biletami sprzedawanymi osobno.
Zimą to ważna informacja praktyczna: w dni większych wydarzeń wieczornych przy kompleksie robi się tłoczniej, a parking może zapełniać się szybciej niż w zwykły dzień. Jeśli przyjeżdżasz wyłącznie na trasę z przewodnikiem, lepiej wybrać godziny przedpołudniowe.
Stara Kopalnia zimą: godziny, święta, temperatura
Stara Kopalnia nie ma przerwy zimowej. Od września do czerwca zwiedzanie odbywa się codziennie, od poniedziałku do niedzieli, w godzinach 10:00–18:00, z wejściami o każdej pełnej godzinie i ostatnim wejściem na trasę o 16:00. Regulamin z kwietnia 2026 roku wymienia tylko cztery dni zamknięcia w roku: 1 stycznia, pierwszy dzień Wielkanocy, 1 listopada i 25 grudnia. Wigilia, drugi dzień świąt i Sylwester nie są na tej liście, ale w te dni warto sprawdzić godziny w kasie (tel. 74 667 09 70).
Pod ziemią regulamin podaje temperaturę około 8°C i zaleca odpowiednie obuwie oraz odzież. Zimą oznacza to, że na podziemnej części trasy jest zwykle cieplej niż na dziedzińcu kopalni, ale w samej koszulce pod kurtką będzie chłodno – najlepiej ubrać się warstwowo. Między budynkami przechodzi się po otwartym terenie, więc przy śniegu dobre buty przydają się także na powierzchni.
W województwie dolnośląskim ferie zimowe 2027 trwają od 18 do 31 stycznia. W tym czasie wejścia o pełnych godzinach szybciej się zapełniają, a wolne miejsca w grupie (maksymalnie 25 osób) bywają tylko na późniejsze godziny – bilet online na konkretną godzinę oszczędza czekania w Sztygarówce, gdzie mieści się kasa. SOWA w soboty jest zamknięta, co trzeba wziąć pod uwagę, planując bilet łączony w weekend ferii.
Bilety i oferty łączone
Cennik obowiązujący w 2026 roku: 49 zł normalny, 39 zł ulgowy, 140 zł rodzinny (2 dorosłych i 2 dzieci do 19 lat). Bilet z Kartą Seniora kosztuje 30 zł, a emerytowani górnicy płacą 25 zł. Dzieci do 5 lat wchodzą bezpłatnie. Ulgę mają m.in. uczniowie, studenci do 25 lat, emeryci, renciści i osoby z niepełnosprawnością. Bilet „Dzień w Starej Kopalni” łączy trasę z przewodnikiem i SOWĘ (65/55 zł), a sama SOWA kosztuje 25/20 zł.
Bilet Explore Wałbrzych (139/109 zł) obejmuje Zamek Książ, Palmiarnię, Muzeum Porcelany i Starą Kopalnię, ale nie gwarantuje wejścia o wybranej godzinie – godzinę zwiedzania kopalni trzeba wcześniej zarezerwować telefonicznie. Zimą to sensowna opcja na dwa dni w Wałbrzychu, bo wszystkie cztery obiekty działają pod dachem. Nocne zwiedzanie, z górniczym strojem roboczym, lampą i aparatem ucieczkowym, trwa około 2,5–3 godzin, jest przeznaczone dla osób powyżej 10 lat i kosztuje 69 zł; terminy trzeba ustalić z obiektem.
Ograniczenia i zasady
Regulamin odradza podziemną część trasy osobom z ciężkimi chorobami układu krążenia, klaustrofobią, chorobami układu ruchu oraz kobietom w zaawansowanej ciąży. Dzieci do 12 lat zwiedzają wyłącznie z opiekunem. Zwiedzanie przez osoby z niepełnosprawnością wymaga wcześniejszego zgłoszenia (tel. 74 667 09 82), żeby ustalić szczegóły techniczne. Na trasę nie wolno wprowadzać zwierząt – wyjątkiem jest pies asystujący z certyfikatem.
Biletów kupionych na konkretny dzień nie można zwrócić; zmiana terminu jest możliwa, jeśli zgłosi się ją co najmniej 7 dni roboczych wcześniej. Przewodnicy mogą skrócić lub zmienić trasę, jeśli wymagają tego warunki pod ziemią. Grupy zorganizowane muszą awizować wizytę najpóźniej 3 dni robocze wcześniej. Na trasie obowiązuje zakaz dotykania maszyn i urządzeń.
Przydatne wskazówki
Zdjęcia 5
Lokalizacja
Adres: Piotra Wysockiego 29, Wałbrzych
Wyznacz trasęDojazd
Lokalizacja i punkt startowy
Stara Kopalnia leży przy ul. Piotra Wysockiego 29 w Wałbrzychu, niedaleko centrum miasta. Punktem startowym jest budynek Sztygarówki, w którym działa kasa i skąd wychodzą grupy z przewodnikiem. Według zarządcy kompleks jest oddalony od Wrocławia o mniej więcej godzinę jazdy.
Samochodem
Z Wrocławia najprościej dojechać drogą krajową nr 35 przez Świebodzice do Wałbrzycha, a dalej według drogowskazów do centrum i na ul. Wysockiego. Wałbrzych leży w Sudetach i ma wiele stromych ulic – przy opadach śniegu i gołoledzi trzeba jechać ostrożnie i liczyć się z wolniejszym dojazdem.
Parking
Przy kompleksie, od strony ul. Piotra Wysockiego, jest parking „Stara Kopalnia” oraz kilka mniejszych placów w sąsiedztwie. Zarządca nie publikuje liczby miejsc ani cennika – w weekendy ferii i przy wydarzeniach wieczornych warto przyjechać z zapasem czasu.
Komunikacja publiczna
Najbliżej jest przystanek kolejowy Wałbrzych Centrum, około 600 m od wejścia. Stacja Wałbrzych Fabryczny leży około 1,3 km na południe, a Wałbrzych Miasto około 2,3 km w linii prostej. Przy samym kompleksie, na ul. Wysockiego, są przystanki autobusów miejskich „Wysockiego – Stara Kopalnia”.
Dojście piesze
Z przystanku Wałbrzych Centrum dojście zajmuje około 10 minut ulicami miasta. Wieże szybowe kopalni widać z daleka, więc trudno minąć wejście. Zimą chodniki na pochyłych ulicach bywają oblodzone – przydają się buty z bieżnikiem.
Polecany czas zwiedzania
Trasa z przewodnikiem po Muzeum Przemysłu i Techniki: maszynownia szybu Julia z maszynami wyciągowymi z 1911 roku, łaźnia łańcuszkowa, lampownia z makietą Lisiej Sztolni i podziemna trasa w temperaturze około 8°C.
Trasa z przewodnikiem i SOWA – małe centrum nauki z 18 interaktywnymi stanowiskami, na bilecie „Dzień w Starej Kopalni”. Zimą dobry plan na cały dzień pod dachem, ale SOWA jest zamknięta w soboty.
Stara Kopalnia w ramach biletu Explore Wałbrzych razem z Zamkiem Książ, Palmiarnią i Muzeum Porcelany. Zimą wszystkie cztery obiekty działają pod dachem; godzinę zwiedzania kopalni trzeba wcześniej zarezerwować telefonicznie.
Często zadawane pytania
Czy Stara Kopalnia w Wałbrzychu jest otwarta zimą?
Ile kosztuje bilet do Starej Kopalni?
Jaka temperatura jest pod ziemią i jak się ubrać zimą?
Czy trzeba rezerwować zwiedzanie?
Czy Stara Kopalnia nadaje się dla dzieci?
Kto nie powinien schodzić na podziemną trasę?
Jak połączyć Starą Kopalnię z innymi atrakcjami Wałbrzycha zimą?
Atrakcje w pobliżu
Zamek Książ w Wałbrzychu
Zamek Książ nad przełomem Pełcznicy to trzecia co do wielkości warownia w Polsce — ponad 400 pomieszczeń, siedem kondygnacji i dwanaście tarasów ogrodowych na dwóch hektarach. Zbudowany w latach 1288-1292, przez ponad cztery wieki należał do rodziny von Hochberg, a rozgłos przyniosła mu księżna Daisy. Pod dziedzińcem leżą tunele wydrążone w 1944 roku przez Organizację Todt, udostępnione dziś jako Podziemna Trasa Turystyczna.
WałbrzychZamek Grodno w Zagórzu Śląskim
Zamek Grodno stoi na szczycie Góry Choina (450 m n.p.m.) w Zagórzu Śląskim, nad Jeziorem Bystrzyckim. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1315 roku, a renesansowy kształt dolnego zamku nadali mu w XVI wieku Logauowie. Zwiedza się go z przewodnikiem lub audioprzewodnikiem: kaplica, sala rycerska, loch księżniczki Małgorzaty i wieża. Do bramy prowadzi 10–15 minut leśnej ścieżki z bezpłatnego parkingu.
Zagórze ŚląskieSzczeliniec Wielki
Najwyższy szczyt Gór Stołowych, 919 m n.p.m. Zamiast klasycznego wierzchołka — płaska piaskowcowa wierzchowina, po której chodzi się między kilkunastometrowymi blokami skalnymi i szczelinami tak wąskimi, że mieści się w nich jedna osoba. Wejście prowadzi z Karłowa kamiennymi schodami: 665 stopni, około 240 metrów w górę. Na trasie tarasy widokowe na Kotlinę Kłodzką i czeską stronę granicy. Obowiązuje bilet Parku Narodowego Gór Stołowych i godzinowy limit wejść.
KarłówRuchoma Szopka w Wambierzycach
Mechaniczna szopka, którą zegarmistrz Longin Wittig zaczął budować ok. 1850 r., a jego syn Hermann rozbudował o sceny z Ewangelii i z życia Śląska. Ok. 800 figurek, z czego ok. 300 porusza mechanizm zegarowy. Stoi u podnóża Kalwarii, 250 m od bazyliki. Czynna cały rok, także zimą: od października do kwietnia codziennie 10:00–16:00, wejścia co 30 minut, bilet 12 zł (2026).
WambierzyceKaplica Czaszek w Czermnej
Niewielka barokowa kaplica w Czermnej, dzielnicy Kudowy-Zdroju, której ściany i sklepienie pokrywa około 3 tysięcy czaszek i kości. W krypcie spoczywają szczątki kolejnych 20–30 tysięcy osób — ofiar wojen i epidemii z XVII i XVIII wieku. Kaplicę zbudował od 1776 roku proboszcz Wacław Tomaszek z grabarzem J. Langerem. Zwiedza się ją wyłącznie z przewodnikiem, w kilkunastominutowych turach, bez robienia zdjęć.
Kudowa-ZdrójŚnieżka
Najwyższy szczyt Karkonoszy i całych Sudetów, 1603,3 m n.p.m., leżący dokładnie na granicy polsko-czeskiej w administracyjnych granicach Karpacza. Na wierzchołku stoją dwa charakterystyczne obiekty: barokowa kaplica świętego Wawrzyńca konsekrowana w 1681 roku i Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne w formie trzech dysków z 1974 roku. Panuje tu klimat skrajny — średnia prędkość wiatru wynosi 11,4 m/s, a odnotowane porywy sięgały 80 m/s.
Karpacz